Peyami Safa'nın Sözde Kızlar ve Melih Cevdet Anday'ın Aylaklar romanlarında erkeklik kurguları

Erkekliğin tıpkı kadınlık gibi toplumsal cinsiyet yapılanmasının bir ürünü olduğu düşüncesi eleştirel erkeklik çalışmalarını gün yüzüne çıkarmıştır. Bu çalışmalar neticesinde erkeklerin ve erkekliklerin eleştirel bir çerçevede incelenmesi sağlanmıştır. Eleştirel erkeklik çalışmalarının günümüzde, toplumsal cinsiyet araştırmalarında kadını odağına alan incelemelere kıyasla daha az yaygınlık gösterdiği bilinmektedir. Bunun yanı sıra birçok disiplinde kendine yer bulan erkeklik çalışmalarının gittikçe yaygınlaşması erkeklik nosyonunun farklı bakış açılarıyla irdelenmesine de imkân sunmuştur. Toplumsal cinsiyet ve erkeklik olgusunun edebiyat çalışmalarında da incelenmesi sosyolojik, kültürel bir olgu olan erkekliklerin, edebî eserler vasıtasıyla izinin sürülmesine olanak tanımıştır. Bu minvalde söz konusu bu tez Peyami Safa'nın Sözde Kızlar ve Melih Cevdet Anday'ın Aylaklar romanlarının, erkeklik kavramı çerçevesinde incelenmesi hakkındadır. Bu doğrultuda çalışmaya konu olan romanlarda kurulan erkeklik söylemi, erkekliklerin kimlikleri ve rolleri üzerinden irdelenmektedir. Bunun yanı sıra erkek kimliklerinin, dönem ve toplumsal yapı düzleminde tarihsel olarak hangi şartlarla inşa edildiği incelemenin kapsamı arasına alınmıştır. Çalışmaya Sözde Kızlar ve Aylaklar romanlarının seçilmesinin temel nedeni, Türk milletinin ve edebiyatının iki önemli tarih aralığı olan erken Cumhuriyet ile Cumhuriyet dönemlerinin toplumsal bir cinsiyet olan erkeklik algısındaki dönüşümlerine bir temsil oluşturmasıdır. Bu bakımdan tez girişin yanında üç bölüme ayrılmıştır. Girişte toplumsal cinsiyet, kadınlık ve erkeklik hakkında teorik bilgiler sunulmuştur. Birinci bölümde, erkeklik ve edebiyat çerçevesinde Modern Türk Edebiyatındaki erkeklik kurgularından bahsedilerek çalışmanın kuramsal arka planı verilmiştir. İkinci ve üçüncü bölümde sırasıyla teze konu olan Peyami Safa'nın Sözde Kızlar ve Melih Cevdet Anday'ın Aylaklar romanındaki erkeklik kurguları incelenmiş ve bu doğrultuda çalışmanın bir bütünlük sağlanması adına hem yazarlar hem de eserler hakkında bilgiler verilmiştir. Bununla beraber metinlerdeki erkeklik nosyonu beden, ideal ve ötekilik kurgusu dâhilinde dönem ve yazarların yansıttığı fikirler ve ideolojiler çerçevesinde ele alınarak irdelenmiştir. Romanlarda, modern toplum ve modern insan kimlikleri bağlamında "züppelik ve aylaklık" kavramı ile milliyetçilik ve cumhuriyetçilik ideolojileri etrafında temellenen ideal ve öteki erkekliklerin inşa edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Böylece eserlerde, toplumsal bir cinsiyet kabul edilen erkekliğin toplumsal norm ve rolleri aydınlatılarak tarihsel, kültürel ve sosyolojik bir olgu olan erkekliklerin değişkenliği iki farklı roman, yazar ve dönem üzerinden tespit edilmiştir.