Peyzaj altyapısında kentsel dayanıklılık bağlamında iklimin sürdürülebilir ve akıllı kent açısından değerlendirilmesi üzerine bir araştırma

İklim, kentsel ve kırsal peyzajlar ile ekosistemler üzerinde etkili olarak sürdürülebilirliğin ve dayanıklılığın sağlanması açısından önem taşımaktadır. Sürdürülebilirlik ve dayanıklılık ise kentlerin akıllı olmasındaki temel unsurlardır. Ekosistemlerin korunarak ekosistem hizmetlerinin sürekliliğinin sağlanması, kaynakların akılcı kullanımı ve yüksek yaşam kalitesi sürdürülebilir ve akıllı kentlerin özelliklerindendir. Bu özellikleri destekleyen, insan-doğa etkileşimini sağlayan peyzaj altyapısı yaklaşımı akıllı kentlerde iklim krizi ile ilişkili oluşan sorunlara çözüm üretilmesi noktasında rol oynamaktadır. Tez çalışması kapsamında kent ve çevresinde endüstriyel sürecin tamamlanmasının ardından oluşan veya kirli alanları temsil eden atık peyzaj (wastescape) ve artık peyzaj (drosscape) kavramları günümüzün en önemli sorunu olan iklim krizi açısından ele alınmıştır. Bu kapsamda çalışmada; bozulma potansiyeli taşıyan alanlar olarak ifade edilen artık peyzaj (drosscape) kavramının iklim ile ilişkisi irdelenerek artık peyzaj (drosscape) kavramına ait kategorilerin ve alt kategorilerin belirlenmesi, ekosistem hizmetleri ile ilişkilerinin kurulması amaçlanmıştır. Amaç doğrultusunda doğal kaynakların sürdürülebilirliğinde önemli olan havza ölçeği temel alınarak, kentsel ve kırsal alan karakteristiğine sahip Kozcağız Çayı Havzası'nda çalışılmıştır. Çalışma kapsamında artık peyzaj (drosscape) kavramı üç temel kategoride toplanmış ve bu kategorilere ilişkin mekânsal analizlerin yapılmasında yararlanılmak üzere çalışma alanından 52 adet toprak örneği alınmıştır. "Bozulmuş topraklar" kategorisi kapsamında analizleri yapılan toprakların fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerine ilişkin veriler haritalara aktarılmıştır. Toprağın fiziksel özelliklerinden olan tekstür, bozulma sürecinde doğrudan bir değerlendirmeye tabi tutulmamış, erozyon ve taşkın duyarlılığının belirlenmesinde kullanılmış, heyelan duyarlılığının ise yorumlanmasında yararlanılmıştır. Tez çalışmasında su geçirimlilik düzeyi ve taşkın alanları "bozulmuş su ve bağlantılı alanlar" kategorisi kapsamında, heyelan alanları ise "azalan alanlar" kapsamında değerlendirilmiştir. Yapılan analizler sonucunda bozulma potansiyeli taşıyan alanların saptanmasında literatüre dayalı sınır değerleri ve duyarlılık sınıfları kullanılmıştır. Tez kapsamında bozulma potansiyeli taşıyan alanlar bir süreci tanımlamakta, yapılan tüm analiz sonuçları potansiyel olarak değerlendirilmektedir. Yapılan analizler ekosistem hizmetlerinin durumunu belirtmekte ve akıllı kentlerin sürdürülebilir ve dayanıklı olması gerekliliği ile ilişkilendirilmektedir. Sonuç olarak sürdürülebilir ve akıllı kentler kapsamında peyzaj altyapısı ile ilişkili olarak artık peyzaj (drosscape) alt kategorilerine yönelik öneriler getirilmiştir.