Irak Kürt Bölgesi yayla muzunun antioksidan, toplam fenolik miktarı ve ağır metallerin belirlenmesi

Bu çalışmada yayla muzunda bulunan 30 metalin konsantrasyonları (Li, Be, B, Na, Mg, P, K, Ca, Ti, V, Cr, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Se, Sr, Mo, Cd, Sn, Sb, Ba, La, Ce, Pt, Tl ve Pb) ve örneklerin alındığı yerler ile ilgili çeşitli kemometrik teknikler kullanılarak birleriyle karşılaştırılmıştır. Örnekler Irak Kürt Bölgesinden (Sor, Rash, Karajar, Gara ve Qalandar) ve Siirt, Türkiye'den (Pervari ve Şirvan) toplanmıştır. Numunelerin mikrodalga ile asit çözünürleştirilmesinden sonra, metal analizi ICP-MS (Termo Scientific ICAP Q ICP-MS) cihazı ile gerçekleştirilmiştir. Kekik içinde bulunan elementler ve kekiklerin alındıklar yerlere ana bileşen analizi (PCA) ve küme analizi (CA) gibi sınıflandırma teknikleri uygulanarak sınıflandırma yapılmıştır. Bunun yanında, Irak Kürt Bölgesi ve Siirt'ten toplanan yayla muzunun metanol özütündeki toplam fenolik madde miktarı, toplam flavonoid miktarı, antioksidan aktivitesi, ve fenolik madde içeriği incelenmiştir. Toplam fenolik madde miktarı Folin-Ciocalteu metodu ile değerlendirilmiş olup 84,02-387,53 µg gallic acid mL-1 ekstrakt aralığında bulunmuştur. Ayrıca toplam flavonoid miktarı alüminyum klorür kalorimetrik yöntemi ile belirlenerek 69,98-935,75 rutin µg mL-1 aralığında tespit edilmiştir. Antioksidan aktivitesi FRAP ve DPPH yöntemleri kullanılarak belirlenmiştir. FRAP yönteminde en yüksek antioksidan aktivitesi (IC50) 25,18±0,04 µg mL-1; DPPH deneyinde en yüksek inhibisyon yüzdesi 88,11 bulunmuştur. Metal şelatlama aktivitesi Rival ve ark. yöntemi ile belirlenip tüm numunelerde % 70 üzeri olduğu görülmüştür. Son olarak fenolik bileşikler LC-MS/MS cihazı ile belirlenmiştir. Bu aşamada toplam 37 fenolik bileşik analiz edilmiş olup bunlardan sadece 26'sı kalitatif ve kantitatif olarak tespit edilmiştir. Malik asit (15,73±0,53 mg g-1 ekstrakt) ve Rutin (76,93 ± 0,03 mg g-1 ekstrakt) baskın fenolik maddeler olarak gözlemlenmiştir. Çalışmanın sonuçları bu örneklerin potansiyel biyolojik aktiviteye sahip olduğunu ve önemli doğal antioksidan kaynağı olarak tanıtılabileceğini göstermiştir.