Phillips eğrisinin Türkiye açısından geçerliliğinin sorgulanması:1991-2023 dönemi

Enflasyon ile işsizlik arasındaki ilişki, ekonomi literatüründe çok sayıda araştırmaya konu olmuştur. Bu iki kavram, ülkeler arasında makroekonomik sorunların başında gelmesi nedeniyle toplumsal yaşamı da doğrudan etkilemektedir. Bu yönüyle söz konusu kavramlar Amerikan politik ekonomisinde de "iki temel büyük" olarak isimlendirilmektedir. Bu yönüyle enflasyon ve işsizlik arasındaki ters yönlü ilişkiyi ifade eden Phillips eğrisi kavramı, fiyat istikrarının sağlanması adına önemli bir araç olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma, 1991 – 2023 döneminde, Türkiye ekonomisinde Phillips eğrisinin geçerli olup olmadığını sorgulamaktadır. Araştırma hem enflasyon hem de işsizlik verilerindeki yıllık dalgalanmaları dikkate alarak, bu iki göstergenin zaman içinde birbirlerini nasıl etkilediklerini analiz etmektedir. Bu bağlamda, öncelikle Phillips eğrisinin tarihsel gelişimi anlatılmakta ve ardından Türkiye'de Phillips eğrisinin geçerliliği sorgulanmaktadır. İşgücü piyasaları, para piyasaları ve bunlar arasındaki ilişkiler detaylı bir şekilde değerlendirilmektedir. Ayrıca Türkiye ve diğer ülkelerde Phillips eğrisinin geçerliliğinin sorgulanmasına yönelik ülke çalışmalarına yer verilmektedir. Son olarak, Phillips eğrisinin geçerliliği Türkiye için ekonometrik analiz yoluyla sorgulanmaktadır. Yapılan analizler sonucunda, değişkenler arasında uzun dönemli bir ilişkinin varlığı ortaya konmaktadır. Enflasyon oranındaki %1'lik bir artış, işsizlik oranlarında %0,14'lük bir düşüşe yol açmaktadır. Aynı şekilde, işsizlik oranlarındaki %1'lik bir artış, enflasyon oranlarında yaklaşık %1.02'lik bir azalışa neden olmaktadır. Ancak, model bir bütün olarak değerlendirildiğinde, Phillips eğrisine dikkat çekilmekle birlikte tahmini oranlar düşüktür. Bu durum aslında enflasyon ile işsizliği etkileyen birçok farklı faktörün/sorunun varlığına dikkat çekmektedir. Bu sorunların başında (i) yapısal sorunlar (kurumsal zayıflıklar, yüksek ve kalıcı enflasyon, niteliksiz eğitim, yüksek dış borç vs.), (ii) ekonomik şoklar (enerji fiyatları, döviz kurlarındaki artışlar vs.), (iii) beklentiler (enflasyon beklentileri, faiz oranı beklentileri vs.) gelmektedir.