PhTAD türevli dihidropirol bileşiklerinin anti-kanser aktivitelerinin araştırılması

Meme kanseri ve diğer tüm kanser çeşitleriyle mücadelede, kanserin gelişim ve yayılmasında etkili olan moleküler yolakların belirlenmesi ve antikanserojenik etki gösterebilecek yeni etken maddelerin keşfi daha etkili tedavi seçeneklerinin oluşturulması açısından oldukça önemlidir. Bu amaçla çalışmamızda, biyolojik olarak aktif olan bisiklik dihidropirol bileşiklerinin N-phenyltriazolinedione (PhTAD) ilavesi ile oluşturulmuş yeni türevlerinin MCF-7 (meme kanseri) ve MCF-12A (normal meme epiteli) hücre hatlarında antikanserojenik aktiviteleri ile gen ifadesi değişimleri arasındaki ilişkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmamızda MCF-7 ve MCF-12A hücre hatlarında, on altı farklı PhTAD türevli dihidropirol bileşiğinin sitotoksik etkileri ve IC50 değerleri MTT (3-(4,5-dimethylthiazol-2-yl)-2,5-diphenyltetrazolium bromide) yöntemiyle, hücre proliferasyonu üzerine etkileri ise gerçek zamanlı hücre analizi sistemi (RTCA) ile belirlenmiştir. Ayrıca bu bileşiklerin hücre hatlarında apoptotik hücre ölümü proteinleri P53, BAX, BCL2, PARP ve bu proteinlerle ilişkili sinyal yolaklarında önemli rol oynayan proteinler olan HSP27, HSP40, HSP60, HSP70, HSP90α ile Endoplazmik Retikulum (ER) stresinde ana düzenleyici protein olan GRP78 ve GRP94'ün gen ekspresyon düzeyleri gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu (RT-PZR) yöntemiyle araştırılmıştır. Çalışmamızın sonucunda, MCF-7 hücre hattına uygulanan farklı dozlardaki (1,56-100 µM) bileşiklerin hem MTT hem de RTCA yöntemiyle orta ve güçlü sitotoksik ve antiproliferatif aktivite sergiledikleri gözlemlenmiştir. Ayrıca bu bileşiklerin birçoğunun p53 gen ekspresyonunu azaltıcı etkileri olduğu tespit edilmiştir. Buna rağmen bu bileşiklerden önemli bir kısmının BAX/BCL2 oranını artırması ve PARP1 gen ekspresyon düzeyini azaltması ile p53'ten bağımsız olarak apoptoza yol açtıkları sonucuna varılmıştır. Ayrıca bu bileşiklerin, meme kanserinde önemli bir stratejik hedef olarak görülen HSP90 başta olmak üzere diğer önemli HSP'lerin gen ekspresyonları üzerinde azaltıcı etki gösterdiği ve ER stresinde proteinlerin yeniden katlanmasını sağlayarak tümörleşmeye katkıda bulunan GRP78 ve GRP94 gen ekspresyonu üzerinde de baskılayıcı role sahip oldukları görülmüştür. Sonuç olarak, PhTAD türevli dihidropirol bileşiklerinin MCF-7 hücre hattında apoptotik genleri teşvik edici etkileri ve apoptoz ile ilişkili sinyal yolaklarıyla ER stresinin düzenlenmesindeki genlerin ekspresyonu üzerindeki baskılayıcı etkilerinin varlığı bu bileşiklerin apoptotik aktiviteyi artırdığını göstermektedir. Bu etkileri göz önüne alındığında bu bileşiklerin antikanser ajanlar olarak kullanılabilecekleri sonucuna varılmıştır.