Pinus brutia (Kızılçam) türünün Türkiye'de yayılış alanları ve iklim değişikliğine bağlı olarak gelecekteki (2041-2060, 2061-2080 ve 2081-2100) yayılış alanlarının maxent model ile mekânsal tahmini

Biyolojik çeşitliliğin korunması, ekosistemlerin sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de yaygın olarak bulunan Pinus brutia Ten. türünün mevcut dağılımını ve iklim değişikliğine bağlı olarak 2041-2060, 2061-2080 ve 2081-2100 yılları arasında gelecekteki yayılış alanlarını MaxEnt tür dağılım modeli kullanarak tahmin etmektir. Çalışmada, Pinus brutia Ten.'in coğrafi dağılımını etkileyen çevresel faktörler ve iklim değişikliğinin bu faktörler üzerindeki potansiyel etkileri analiz edilmiştir. Bu amaçla, mevcut iklim verileri, çevresel faktörler ve gelecekteki iklim senaryoları dikkate alınarak, türün yayılışının zaman içindeki değişimleri modellenmiştir. MPI-ESM1-2-HR modelinin SSP2-4.5 senaryosuna göre; 2041–2060 döneminde uygun alanlarda 2.640 km², çok uygun alanlarda 2.107 km² artış; 2061–2080 döneminde uygun alanlarda 2.277 km², çok uygun alanlarda 1.268 km² artış; 2081–2100 döneminde ise uygun alanlarda 207 km² azalma, çok uygun alanlarda 1.787 km² artış öngörülmüştür. Aynı senaryo kapsamında HAD-GEM3-GC31-LL modeline göre; 2041–2060 döneminde uygun alanlarda 565 km², çok uygun alanlarda 604 km² artış; 2061–2080 döneminde uygun alanlarda 1.616 km², çok uygun alanlarda 396 km² artış; 2081–2100 döneminde ise uygun alanlarda 1.689 km² artış, çok uygun alanlarda 116 km² azalma öngörülmüştür. SSP5-8.5 senaryosuna göre MPI-ESM1-2-HR modelinde; 2041–2060 döneminde uygun alanlarda 869 km² azalma, çok uygun alanlarda 1.278 km² artış; 2061–2080 döneminde uygun alanlarda 1.083 km², çok uygun alanlarda 1.620 km² artış; 2081–2100 döneminde ise uygun alanlarda 317 km², çok uygun alanlarda 165 km² artış öngörülmüştür. HAD-GEM3-GC31-LL modelinde ise aynı senaryoya göre; 2041–2060 döneminde uygun ve çok uygun alanlarda 3.353 km² artış; 2061–2080 döneminde uygun alanlarda 3.360 km², çok uygun alanlarda 1.922 km² artış; 2081–2100 döneminde ise uygun alanlarda 965 km² azalma, çok uygun alanlarda 807 km² artış tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, Pinus brutia Ten.'in hem orta hem de yüksek emisyon senaryoları altında önemli bir adaptasyon kapasitesine sahip olduğunu ve özellikle bazı dönemlerde çok uygun habitat alanlarında belirgin artışlar yaşandığını ortaya koymaktadır. Tür, yüksek sıcaklık ve azalan yağış koşullarına karşı direnç gösterebilmekte, bazı alanlarda yayılışını sürdürebilmekte ya da yeni alanlara doğru genişleyebilmektedir. Bu durum, Pinus brutia Ten.'in gelecekteki iklim senaryoları altında da orman ekosistemlerindeki varlığını sürdürebileceğini ve orman yönetim stratejilerinde dikkate alınması gereken bir tür olduğunu göstermektedir.