PIRLS 2021 sonuçlarında cinsiyete bağlı farklılıkların çok düzeyli modellerle incelenmesi

Okuduğunu anlama becerisi bireyin akademik ve gündelik yaşantısı için son derece kritik bir beceridir. Gelişmiş toplumlarda bireylerin genel olarak daha iyi okuyucu oldukları bilinmektedir. PIRLS dördüncü sınıf seviyesindeki öğrencilerin okuma becerisini ölçen uluslararası kabul görmüş bir değerlendirmedir. Okuma becerisi ile ilgili değişkenlerin incelenmesi ve kız ve erkek öğrencilerin okuma başarısındaki farklılıklarının anlaşılması eğitimde eşitsizlikle mücadeleye katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu araştırmada okuma başarısı ile ilgili değişkenler ve okumada cinsiyete bağlı farklılıklar Çok Düzeyli Modelleme (MLM) yaklaşımı ile ele alınmıştır. Çalışma PIRLS 2021 döngüsüne Türkiye'den katılan öğrencilerden veri temizliği sonrası 192 okul ve 5893 öğrenci verisi ile gerçekleştirilmiştir. Analiz sonuçlarında, okuma becerisi ile ilgili farklılıkların %29'unun okullarla ilgiliyken %71'i bireysel özelliklerle ilgili olduğu bulunmuştur. Kız öğrencilerin okuma puanı erkek öğrencilerden 14 puan daha fazladır. Bulgulara göre, bireysel düzeyde Dijital Öz Yeterlik, Okula Aidiyet, Öğrenci Zorbalığı, Kendine Güven ve Sosyoekonomik Durum değişkenlerinin etkisi anlamlıdır. Okul düzeyinde ise Başarıya Vurgu anlamlı istatistiksel etkisi olan araştırmada ele alınan tek değişkendir. Araştırma sonunda cinsiyete bağlı okuma farklılıklarının okullar arası anlamlı ölçüde farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Bireysel düzeydeki değişkenlerin cinsiyet ile etkileşimi anlamlı bulunmamıştır. Birey ve okul düzeyindeki değişkenlerle kurulan model okuma başarısındaki farklılıkların yaklaşık olarak %54'ünü açıklamaktadır.