Pirüvik asidin trioktilfosfinoksit kullanılarak tepkimeli özütleme yöntemi ile sulu çözeltilerden ayrımı

En önemli α-oksokarboksilik asitlerden biri olan pirüvik asit (CH3-CO-COOH) endüstride son yıllarda fermantasyon yöntemi ile üretilmeye başlanmıştır. Ancak pirüvik asit, seyreltik üretim ortamından seçici olarak ve yüksek verimle geri kazanılmalıdır. Bu amaca ulaşmak için birçok yöntem çalışılmıştır. Çeşitli avantajları ile tepkimeli özütleme yöntemi son yıllarda ön plana çıkmış ve diğer alternatiflere göre tercih edilmeye başlanmıştır. Bu yüksek lisans tezinde pirüvik asidin, çeşitli çözücüler ve Tri-oktil fosfin oksit (TOPO) kullanılarak tepkimeli özütleme yöntemi ile sulu çözeltilerden geri kazanımı incelenmiştir. Dört farklı çözücü; 1-oktanol, 1-dekanol, toluen ve MIBK organik faz çözücüsü olarak test edilmiştir. Ayırma sürecine çözücü türü, başlangıç asit derişimi, temas süresi, pH değeri ve özütleyici derişimi gibi değişkenlerin tesirleri incelenmiştir. Sürecin dengeye ulaşma süresinin 60 dk olduğu belirlenmiştir. En yüksek geri kazanım verimine pirüvik asit çözeltisinin doğal pH=1,3 değerinde ulaşılmıştır. Artan pH değeri ile birlikte ayırma veriminde keskin bir düşüş gözlenmiştir. Test edilen çözücüler arasında en yüksek geri kazanım verimlerine MIBK ve toluen ile sırasıyla %77,39 (KD=3,38) ve %76,85 (KD=3,32) olarak ulaşılmıştır. En düşük asit derişimlerinde bu iki çözücü ile erişilen verimlerin birbirine çok yakın olduğu gözlenmiştir. Ayırma verimleri özütleme ajanı miktarı ile artarken pirüvik asit derişimi ile birlikte azalmıştır. Gözlenen eğilimlerin literatürdeki birçok çalışma ile uyumlu olduğu görülmüştür. Bu yüksek lisans tezi çalışmasında pirüvik asidin su tabanlı çözeltilerden tepkimeli özütleme yöntemiyle TOPO ve uygun çözücüler kullanılarak geri kazanılabileceği gösterilmiştir. Takip eden çalışmalarda pirüvik asidin fermantasyon ortamlarından geri kazanılması amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Pirüvik asit, TOPO, Tepkimeli özütleme, Ayırma, Denge