Pleurotus eryngii (Dc. ex Fr.) Quel. var. eryngii ve pleurotus eryngii (Dc. ex Fr.) Quel. var. ferulae Lanzi'nin besinsel içeriklerinin ve antimikrobiyal aktivitelerinin belirlenmesi

Elazığ-İçme çevresinde toplanan ve ana kültürü elde edilen P. eryngii var. ferulae'nin kültüre alınma olanakları ile değişik tarımsal atıkların, P. eryngii var. eryngii ve P. eryngii var. ferulae'nin besin değerleri ile antimikrobiyal aktivitelerine etkileri araştırılmıştır. Ana kültürlerin çoğaltılmasında; % 2.0 malt-ekstrakt agar, tohumluk misel (spawn) üretiminde buğday taneleri, kültür ortamında ise; buğday sapı, pamuk sapı, mısır sapı, darı sapı, soya sapı, fasülye sapı ve pirinç kepeği kullanılmıştır. P. eryngii var. eryngii kültüründe; bu atıkların saf ve 1:1 karışımlar ile bunlara pirinç kepeği'nin % 10 ve 20'lik dozları ilave edilerek, P. eryngii var. ferulae kültüründe ise; buğday sapı ve buğday-pamuk sapı'nın 1:1 oranı ile bunlara pirinç kepeği'nin % 10 ve 20'lik dozlarının eklenmesiyle hazırlanmıştır. P. eryngii var. eryngii ve P. eryngii var. ferulae'nin; misel gelişim süresi primordium oluşum süresi, hasat süresi, verim miktarı ve biyolojik etkinlik düzeyi ile besinsel değerleri tespit edilmiştir. Ayrıca; farklı kültür ortamlarından sağlanan P. eryngii var. eryngii ve P. eryngii var. ferulae ekstreleri disk diffüzyon yöntemi ile Bacillus megaterium, Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Klebsiella pneumoniae, Candida albicans, C. globrata, Trichophyton spp. ve Epidermophyton spp. üzerindeki antimikrobiyal aktiviteleri araştırılmıştır.Farklı atıklar üzerinde P. eryngii var. eryngii'nin; misel gelişimi 8.0-12.6 gün, primordium oluşumu 26.2-44.2 gün, hasat süresi 37.4-54.8 gün, verim miktarı 14.4-25.6 g/100 g ve biyolojik etkinlik düzeyi (BE) % 48.0-85.2 olarak gözlenmiştir. Ayrıca; P. eryngii var. eryngii nin % 91.1-92.8 kuru madde, % 7.2-8.9 nem, % 13.6-29.9 ham protein, % 0.3-2.9 ham yağ, % 4.8-6.7 ham kül, % 85.1-87.4 organik madde, 11.0-18.9 mg/g K, 0.35-1.03 mg/g Ca, 160.7-880.1 mg/kg Na, 602.4-1524.5 mg/kg Fe, 44.7-102.7 mg/kg Zn, 17.7-37.5 mg/kg Mn, 12.6-36.0 mg/kg Cu, 0.014-0.064 mg/kg A vitamini, 0.869-3.565 mg/kg E vitamini, 55.980-473.405 mg/kg C vitamini ve 0.087-5.619 mg/kg MDA içerdiği, fakat Cr, Cd, Co, Ni ile Pb gibi toksik metaller ise saptanmamıştır.Değişik tarımsal atıklar üzerinde P. eryngii var. ferulae'nin; misel gelişimi 9.2-13.0 gün, primordium oluşumu 97.4-110.4 gün, hasat süresi 112.4-125.8 gün, verimi 14.6-23.2 g/100 g ve BE % 48.6-77.2 olarak saptanmıştır. Ayrıca; P. eryngii var. ferulae'nin % 91.7- 92.7 kuru madde, % 7.3-8.3 nem, % 8.5-19.7 ham protein, % 2.5-4.1 ham yağ, % 5.4-6.1 ham kül, % 85.8-86.9 organik madde, 14.3-22.6 mg/g K, 0.12-0.70 mg/g Ca, 100.0-307.5 mg/kg Na, 519.5-1142.3 mg/kg Fe, 33.5-102.5 mg/kg Zn, 41.6-64.6 mg/kg Mn, 25.8-48.5 mg/kg Cu, 0.0-2.3 mg/kg Cr, 0.015-0.079 mg/kg A vitamini, 0.668-2.270 mg/kg E vitamini, 102.385-333.193 mg/kg C vitamini, 0.789-6.128 mg/kg MDA içerdiği, fakat Cd, Co, Ni ile Pb gibi toksik metaller ise tespit edilmemiştir.P. eryngii var. eryngii ve P. eryngii var. ferulae ekstraktları; test edilen mikroorganizmaların gelişmelerini değişik oranlarda engellediği (7.3-17.3 mm), fakat bazı mikroorganizmaların gelişmesini ise inhibe etmediği belirlenmiştir.Sonuç olarak; değişik tarımsal materyallerin P. eryngii var. eryngii ve P. eryngii var. ferulae'de, daha kısa sürede ve bol miktarda ürünün elde edileceği saptanmıştır. Buğday sapı'nın, P. eryngii var. eryngii ve P. eryngii var. ferulae'nin kültüründe değerlendirilebileceği, değişik tarımsal atıkların 1:1 oranının karıştırılmasıyla ve azotça zengin pirinç kepeği gibi substratların kullanılmasıyla elde edilen ürünün; protein miktarı, vitamin değeri ve mineral element gibi besleyici içeriklerin zenginleştirilebileceği ortaya konmuştur.