İstilacı yabancı türlerde çoklu değerler ve algılar: Türkiye'de yeşil papağanlar (Psittacula krameri) örneği

Yeşil papağanlar (Psittacula krameri) küresel ölçekte en istilacı türlerden biri olarak kabul edilmektedir, ancak yerel ekosistemler üzerindeki olumsuz etkilerine rağmen, popülasyonlarını kontrol etme çabaları birçok ülkede sık sık güçlü bir kamuoyu tepkisiyle karşılanmaktadır. 2022'de Türkiye'de yeşil papağan popülasyonlarını düzenlemeye yönelik ön girişimler benzer şekilde güçlü bir dirençle karşılanmıştır. Bu çalışma, bu çatışmaların altında yatan nedenleri aydınlatmayı hedeflemiştir. Araştırma kapsamında İstanbul ve Ankara'daki seçili kentsel yeşil alanlarda park ziyaretçileriyle 160 yüz yüze anket gerçekleştirilerek park ziyaretçilerinde (1) farklı çevresel değerlerin (araçsal, içsel, ilişkisel ve ekolojik değerler) hangi ağırlıklarda görüldüğünün belirlenmesi, (2) yeşil papağanlar hakkında farkındalık düzeyinin ve türe yönelik algı ve tutumların incelenmesi ve (3) bunların sosyoekonomik faktörler ve ekolojik farkındalık tarafından nasıl şekillendiğine dair içgörü sunmayı amaçlamıştır. Bulgular, insan-doğa ilişkilerinde duygusal, kültürel ve nesiller arası bileşenleri vurgulayan ilişkisel değerin katılımcıların doğaya yönelik tutumlarını baskın bir şekilde şekillendirdiğini göstermiştir. Ayrıca, İstanbul ve Ankara'daki park ziyaretçilerinin yeşil papağanlar hakkında güçlü bir olumlu tutuma sahip olduğunu ve türün ülkedeki varlığını sürdürmesine yönelik herhangi bir müdahaleye büyük ölçüde karşı olduklarını ortaya koymuştur. Bulgularımız, insanlar tarafında olumsuz bir etki (gürültü kirliliği gibi) olmadığı sürece karizmatik istilacı yabancı türlere tutumların olumlu kaldığı üzerine yapılan önceki çalışmaları desteklemektedir. Çalışma kapsamında ayrıca daha yüksek ekolojik farkındalık ve bilginin türlere daha az destek sağladığına dair bazı ön kanıtlar bulunmuştur. Bu, başarılı farkındalık yaratma kampanyaları ile gerekli davranış değişikliklerinin sağlanabileceğine işaret ediyor olabilir, ancak bu konuda daha fazla araştırma daha kesin bilgi sunacaktır.