Polikistik over sendromlu ergenlerde kas kuvvetinin değerlendirilmesi

Polikistik over sendomu (PKOS), temellerinin ergenlik döneminde atıldığı, doğurganlık çağındaki kadınlarda en sık görülen, androjen yüksekliği ve kronik anovulasyonla seyreden endokrinolojik, kompleks bir hastalıktır. PKOS'un kas kuvveti üzerine etkisini erişkinde gösteren çalışmalar olmasına rağmen, kas kuvveti ve kütle etkilenimini ergenlik döneminde araştıran çalışma mevcut değildir. Bu çalışmadaki birincil hipotez, PKOS'ta artmış testosteron düzeyine bağlı olarak kuadriseps kas kuvvet ve kalınlık ölçümlerinin sağlıklı gruba göre artış olabileceği, ikinci hipotez ise hasta grubunda testosteron maruziyetine bağlı olarak artmış olabileceği düşünülen kas kuvvet parametrelerinin, oral kontraseptif tedavi sonucu azalan testosterona bağlı azalmış olabileceğidir. Bu çalışmada, ergenlik döneminde PKOS'ta kuadriseps kas kuvvet ve kalınlığının oral kontraseptif tedavi öncesi ve sonrası karşılaştırılması, antropometrik, biyokimyasal ve hormonal parametreler ile kas kuvvet ve kütle ilişkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya, ergenlik dönemine özgü PKOS tanı kriterlerini karşılayan 20 hasta ile yaş ve vücut kütle indeksi (VKİ) ile eşleştirilmiş ve benzer puberte evresinde 20 sağlıklı ergen dahil edilmiştir. Katılımcıların kuadriseps kas kuvveti, alt extremite analizi için altın standart olarak kabul edilen izokinetik dinamometre ile, kuadriseps kas kalınlığı ölçümü ise, PKOS'ta literatürde kütle ölçümü için ilk kez kullanılan ultrasonografi ile gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, üst ekstremite el kavrama kuvveti pratik ve yoğun olarak kullanılan el dinamometresi ile ölçülmüştür. PKOS hasta grubunda yaş ortalaması 15,7±0,6, kontrol grubunda 15,8±1.3 yıl (p=0,684), vücut kütle indeksi ortanca değerleri ise sırasıyla 22,9 (17,9-39,7) ve 22,2 (17,6-39,2)'dir (p=0,808). PKOS hasta grubu ve kontrol grubu arasında başlangıç fiziksel aktivite skoru (p=0,461), kuadriseps kas kalınlığı (p==0,525) ve izokinetik kuadriseps 60° ekstansiyon (p=0,889), 180° ekstansiyon ( p=0,402) ve el dinamometre kuvvet analiz sonuçları (p=0,746) benzer saptanmıştır. PKOS hasta grubunda 6. ayda boy (p=0,010), kilo (p=0,035) ve VKİ (p=0,030)'nin, düşük dansiteli lipoprotein kolesterol (LDL) (p=0,001), total kolesterol (p<0,001), trigliserid (p=0,003) ve yüksek dansiteli lipoprotein kolesterol (HDL) (p=0,030) değerlerinin istatistiksel anlamlı olarak arttığı, luteinize edici hormon(LH) (p<0,001), folikül stimüle edici hormon (FSH) (p=0,017) ve total testosteron (p=0,001) değerlerinin azaldığı saptanmıştır. Tedavi sonrası 6.ayda, kuadriseps kalınlığı ölçümlerinde ve üst ekstremite kuvvet ölçümünde tedavi öncesi ile istatistiksel anlamlı fark gözlenmemekle birlikte (p>0.05), izokinetik alt ekstremite 60° ekstansiyon (p=0,008), 60° fleksiyon (p=0,018) ve 180° ekstansiyon (p=0,001) tepe tork (PT) ölçümlerinde anlamlı artış gözlenmiştir. Hasta grubunda VKİ ölçümü ile kuadriseps kalınlığı (r=0,672, p=0,001), 60° ekstansiyon PT (r=0,535, p=0,015), 60° fleksiyon PT (r=0,707, p<0,001), 180° fleksiyon PT (r=0,560, p=0,010), serum insulin düzeyi ile 60° ekstansiyon PT (r=0,498, p=0,025), 60° fleksiyon PT (r=0,457, p=0,043) ve 180° fleksiyon PT (r=0,565, p=0,009), HOMA-IR değeri ile 60° ekstansiyon PT (r=0,615, p=0,004), 180° ekstansiyon PT (r=0,489, p=0,029) ve maksimum el kavrama kuvveti (r=0,557, p=0,011) ölçümü arasında pozitif yönlü bir ilişki gözlenmiştir. Açlık kan şekeri ve testosteron ölçüm değeri ile kuadriseps kas kalınlığı, el kavrama kuvveti ve diğer kuvvet parametreleri arasında ilişki saptanmamıştır ( p>0.05). PKOS-kas ilişkisini inceleyen literatürdeki çalışmaların artırılması, hastalığın bütüncül yönetiminde gerekli, uygun egzersiz programlarının geliştirilmesi açısından çok önem arz etmektedir.