Polikistik over sendromu tanısında anti-müllerian hormon düzeyinin tanısal anlamda yaşa bağlı olarak sınır değerlerinin belirlenmesi

AMAÇ: Polikistik over sendromu (PCOS), kadınların önemli bir kısmını etkileyen, yaygın bir sağlık sorunu olarak nitelendirilebilir. PCOS'un etiyopatogenezindeki rolü halihazırda araştırılan Anti-Müllerian Hormon'un (AMH) PCOS olgularında daha yüksek serum konsantrasyonunda tespit edildiği bilinmektedir. Çalışmada yaş gruplarına göre değerlendirilerek, AMH'ın serum konsantrasyonunun PCOS'lu olgular için eşik değerlerinin tespit edilmesi amaçlanmaktadır. ARAÇ VE YÖNTEM: Çalışma, Dokuz Eylül Üniversitesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulundan alınan iznin sonrasında gerçekleştirilmiştir. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı bünyesindeki Kadın Hastalıkları Poliklinikleri ve İnfertilite Polikliniğine başvuran 187 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. 21-25; 26-30 ve 31-35 olmak üzere üç yaş grubunda, her grup için en az 31 PCOS'lu ve 31 sağlıklı olgu olacak şekilde hastalar gruplandırılmıştır. Literatüre göre yapılan değerlendirme sonrası eğri altındaki alan (Area Under Curve: AUC) %95 güven aralığı %95 güçte hesaplanan örnek büyüklüğü her bir grup için 31 olarak belirlendiğinde sonuç elde edilebileceği görüldüğünden örnek büyüklüğü belirtilen şekilde saptanmıştır. Rutin jinekolojik kontrole gelen olgular kontrol grubunu oluştururken, PCOS tanısı alan hastalar çalışma grubunu oluşturmuştur. Hastalardan menstrüel siklusun 2.- 3. günleri arasında serum örneği alınarak kanda estradiol, folikül stimüle edici hormon (FSH), lüteinize edici hormon (LH), prolaktin (PRL), total testosteron, dehidroepiandrosteron sülfat (DHEAS), seks hormon bağlayıcı globülin (SHBG), androstenedion ve Anti-Müllerian Hormon (AMH) konsantrasyonları değerlendirilmiştir. Ayrıca, hastaların Ferriman-Gallwey skorları ve beden kitle indeksleri de kaydedilmiştir. Ultrasonografide total antral folikül sayımı yapılmıştır ve kaydedilmiştir. BULGULAR: Toplamda 187 hastanın sonuçları değerlendirildi. Bunlardan 93 tanesi Rotterdam kriterlerine göre PCOS tanısı olanlar; 94 tanesi ise kontrol grubunu oluşturdular (21 – 25 yaş: 31 PCOS, 32 Kontrol; 26 – 30 yaş: 31 PCOS, 31 Kontrol; 31 – 35 yaş: 31 PCOS, 31 Kontrol). Yaş ortalaması 27,78 ± 4,40 idi. Hastaların yaş gruplarına göre yaş, boy, ağırlık, beden kitle indeksi, Ferriman – Gallwey skorları, total antral folikül sayıları, SHBG, Total Testosteron, DHEAS, Androstenedion, FSH, LH, Estradiol, TSH, Prolaktin ve AMH düzeyleri incelendi. Tüm yaş gruplarında ağırlık, beden kitle indeksi, Ferriman – Gallwey skoru, total antral folikül sayısı ve AMH düzeylerinin PCOS'lu gruplarda istatistiksel olarak anlamlı daha yüksek olduğu izlendi. Yaş gruplarına göre AMH değerleri ile total antral folikül sayıları arasındaki korelasyon her yaş grubunda istatistiksel olarak güçlü olarak tespit edildi. Yaş gruplarına göre AMH düzeylerinde PCOS için eşik değer tespiti amacıyla ROC eğrisi analizi yapıldı. Yapılan analizde 21 – 25 yaş arası için AMH düzeyinin 5,56 ng/mL olması eşik değer olarak tespit edildi. Bu sonuca göre %80,65 duyarlılık, %75,00 seçicilik, %75,26 pozitif prediktif değer, %80,00 negatif prediktif değer elde edilmiştir. Eğri altındaki alan (AUC) 0,8543; p değeri <0,001 olarak saptanmıştır. 26 – 30 yaş için yapılan ROC eğrisi analizinde AMH düzeyinin PCOS için eşik değeri 4,01 ng/mL olarak tespit edilmiştir. Bu eşik değer kabul edildiğinde %74,19 duyarlılık, %70,07 seçicilik, %71,88 pozitif prediktif değer, %73,33 negatif prediktif değer elde edilmektedir. ROC analizinde eğri altındaki alan (AUC) 0,7862; p değeri <0,001'dir. 31 – 35 yaş arasındaki olgular için yapılan değerlendirmede ROC eğrisi analizine göre AMH değeri 3,42 ng/mL üzerinin PCOS yönünde bulgu olduğu hesaplanmıştır. Bu eşik değer kabul edildiğinde %74,19 duyarlılık; %83,87 seçicilik, %82,14 pozitif prediktif değer, %76,47 negatif prediktif değer elde edilmektedir. ROC analizinde eğri altındaki alan (AUC) 0.8666; p değeri <0.001'dir. Tüm hastaların (21 – 35 yaş) AMH değerlerinin ROC analizi ile değerlendirilmesinde AMH düzeyinin 4,37 ng/mL'nin üzerinin PCOS yönünde olduğu saptanmıştır. Bu eşik değer kabul edildiğinde %76,34 duyarlılık, %74,47 seçicilik, %74,74 pozitif prediktif değer, %76,47 negatif prediktif değer elde edilmektedir. ROC analizinde eğri altındaki alan (AUC) 0.8220; p değeri >0.001'dir. SONUÇ: Polikistik Over Sendromu tanı kriterleri arasında yer alan ultrasonografide polikistik over görünümü kriterinin uygun bir kriter olup olmadığı halihazırda tartışılmaktadır. Bazı tanı kriterlerinde bu kriter dahil edilmemektedir. Ancak, AMH düzeyi ile polikistik over morfolojisi bulgusu hakkında objektif bir değerlendirme yapılabilme imkânı sunulmaktadır. AMH için belirlenen eşik değerler ne yazık ki bir altın standart tanısal tetkik özelliği taşımadığından tek başına PCOS teşhisi için kullanılamaz. Ancak, ovaryen hiperstimülasyon sendromunun öngörülmesinde sağladığı katkı da göz önüne alınırsa, PCOS şüphesi olan olgularda tanıyı desteklemek için önemli bir araç olarak görünmektedir.