Politik tiyatro metni olarak yakıcı karanlıkta ve akrep oyunlarına karşılaştırmalı bir bakış

Tiyatro yalnızca bir sanat değil, toplumsal eleştiri ve değişim için de güçlü bir araçtır. Bu tez politik tiyatro anlayışını temel alarak, İspanya İç Savaşı ile Türkiye'deki 1980 darbesinin bireyler üzerindeki etkilerini incelemektedir. Bu iki tarihi olay, söz konusu ülkeler için toplumsal çürümenin ve direnişin biçimlerini şekillendiren önemli kırılma noktalarıdır. Politik tiyatro, bu tür toplumsal travmaların yansıması olarak, sadece baskıcı rejimlerin izlerini sürmekle kalmaz, aynı zamanda bireylerin bu baskılara karşı geliştirdiği direniş biçimlerini ve kimlik arayışlarını ele alır. Politik tiyatro, izleyiciyi pasif seyirci olmaktan çıkarıp aktif düşünür ve potansiyel bir değişim aktörü olarak konumlandırır. Boal'ın seyirci-oyuncu ilişkisinde doğrudan katılımı teşvik etme anlayışı politik tiyatronun unsurlarındandır. Antonio Buero Vallejo'nun Yakıcı Karanlıkta'sı ile Eşber Yağmurdereli'nin Akrep'i, politik kırılmaların alegoriye dönüşmesini ve totaliter sistemlerin bireyler üzerindeki yok edici etkilerini konu alır. Oyunlar, simgesel yapılarıyla politik birer direniş alanıdır. Körlük metaforu ve akrepleşme ile oluşturulan yabancılaşma teması, bu oyunların sadece toplumsal ve siyasal gerçeklikleri yansıtmakla yetinmediğini, bu gerçekliklere karşı bir eylem çağrısı da geliştirdiğini gösterir. Bu çalışmanın amacı, bu oyunları politik tiyatronun kuramsal çerçevesi içinde değerlendirerek, sanatın toplumsal değişim gücüne sunduğu katkıyı ortaya koymaktır.