Polygala major jacq. bitkisinin antioksidan ve antibakteriyel özelliklerinin araştırılması

Bitkiler sağlık açısından büyük önem taşımaktadır. Bitki ekstrelerinden elde edilen bileşenlerin kullanımı özellikle ilaç endüstrisinde önem kazanmaktadır. Bu çalışmada Türkiye'de yetişen ve tedavi amaçlı da kullanılabilen koca sütotu olarak bilinen Polygala major jacq. bitkisinin antioksidan ve antibakteriyel aktivitesi incelenmiştir. Polygala major jacq., bitkisi başlangıçta Avusturya'dan tanımlanmış ve İtalya'dan batı Rusya'ya kadar bir dağılım aralığına sahiptir. Polygala cinsine ait subtermofilik ve oligotrofik bir biki türüdür. Çayırlarda ve çayırlıklarda sıkça karşılaşılır. Polygala cinsinin diğer türleri gibi acı maddeler içermektedir. Dünyanın dört bir yanından 600'den fazla türden oluşur, bu türlerin 40'ı Çin'de mevcuttur. Türlerinin, enflamasyona, kardiyovasküler ve merkezi sinir sistemi bozukluklarına karşı çeşitli geleneksel kullanımları rapor edilmiştir. Polygala major jacq. bitkisi 2022 Mayıs ayında Esentepe/Sakarya'dan toplanmıştır. Çiçek ve yaprak kısımları oda sıcaklığında kurutulup, blender ile öğütüldükten sonra üç çözücü (aseton, etanol ve methanol) ile ekstrakte edilerek toplam fenolik ve flavonoid madde içeriği, antioksidan ve antibakteriyel aktivitesi araştırılmıştır. Her ekstrenin Folin Ciocalteu reaktifi (FCR) ile total fenolik madde içeriği, alüminyum klorür (AlCl3) metodu ile total flavonoid madde içeriği ve 1,1-difenil-2-pikrilhidrazil (DPPH) kullanarak serbest radikal giderimi tayini UV–vis spektroskopisi ile yapılmıştır. Fourier Dönüşümlü Kızılötesi (FTIR) spektroskopisi gibi hızlı ve hassas bir yöntem kullanılarak bitkinin çiçek ve yaprak kısımlarında bulunan fonkesyönel gruplar incelenmiştir. Toplam fenolik madde tayininde en yüksek değer 48,51±1,35 mg GAE/g kuru madde yaprak etanol ultrasonik ekstraktında gösterirken, en düşük değer 29,04±2,93 mg GAE/g kuru madde çiçek aseton ultrasonik ekstraktında belirlenmiştir, toplam flavonoid tayininde değerler 4,17±39-16,56±0,72 mg QE/g kuru madde arasında değerlendirilmiştir. DPPH giderim aktivitesi ise en yüksek değer %50,40±0,25 yaprak metanol ultrasonik ekstraktında ve en düşük değer %39,90±1,25 yaprak aseton ultrasonik ekstraktında belirlenmiştir. Koca sütotu (Polygala major jacq.) bitkisinin antibakteriyel aktivitesinin belirlenmesi için disk difüzyön yöntemi kullanılmıştır. Antibakteriyel aktivite ise Bacillus cereus, Escherichia coli O157:H7, Pseudomonas aeruginosa ve Staphylococcus aureus bakterileri gibi enfeksiyona neden olabilen farklı bakterilere karşı belirlenmiştir. Polygala major jacq. bitkisinin yaprak metanol ekstraktı Pseudomonas aeruginosa bakterisine karşı 10,5±0,6 mm çapında zon oluşturduğu gözlenmiştir. Diğer bakteri türlerine daha düşük etkisi olduğu belirlenirken Escherichia coli O157:H7 türüne etki etmediği gözlenmiştir.