Pozitivist ve eleştirel paradigmalar ekseninde Türkiye'nin 21.yüzyıl Ortadoğu siyaseti

Tarih boyunca küçük veyahut büyük ölçekli her devletin, topluluğun, grubun coğrafi alan üzerinde hâkim olma arzusu göz önüne alındığında Ortadoğu'nun bu mücadelelerden nasibini almaması pek tabii kaçınılmaz bir durumdu. Eskiden beri bu topraklara önyargı ile yaklaşan Türkiye, 21. Yüzyılda kök salmış sorunlara ve çatışmalara son verme arzusu ile Ortadoğu'yla yakından ilgilenmiştir. Geleneksel olarak yürüttüğü dış politika yaklaşımını bir kenara iterek yeni dış politika retoriği benimseyen Türkiye'nin dış politika tavrı, dönemsel olarak farklı strateji ve yollar izlenerek Ortadoğu bölgesindeki sorunların ekonomik, kültürel ve diplomasi vasıtasıyla çözülmesi ve ikili ilişkilerin geliştirilmesi üzerine kuruluydu. Türkiye'nin özellikle de hükümet değişikliği ile hız kazanan dış politikasında geleneksel Türkiye-Ortadoğu yaklaşımı başka bir boyuta taşınmış ve hacimli ilişkiler ortaya konmak istenmiştir. 2002 seçimleriyle iktidara gelen Adalet ve Kalkınma Partisi hükümetlerinin organize ettiği dış politika retoriği birçok tartışmayı da beraberinde getirmiştir. İlk etapta "Batıcılık" ve "Statükoculuk" çizgisinde şekillenen tutum ve yaklaşım mevcut krizlerden etkilenerek ilerleyen dönemlerde güvenlik odaklı bir dış politika anlayışına dönüşmüş ve ciddi değişiklikler gözlemlenmiştir. Türkiye'nin bölgedeki rolüne ilişkin algının pozitivist ve eleştirel pek çok yansıması olmuştur. Özellikle de Ankara'nın yürütmek istediği politikanın handikapları oldukça çoktur. Yürütmüş olduğu Ortadoğu politikası onu başka devletler ile karşı karşıya getirmiş, çeşitli yaptırımlarla karşı karşıya bırakmıştır. Dış politikada tepki topladığı gibi içeride de çeşitli sorunlar ve eleştirilere maruz kalmıştır. Bu durumu paradigmalar üzerinde yorumladığımızda bu yaşanan durumlara bilimsel bir açıklama sağlamak mümkündür. Yaşanan durumlar üzerinde elde edilen sonuçların yansımaları nedensel bir yasaya oturtulabilir. Gerek pozitivist paradigma gerekse eleştirel paradigmalar keşfedilmeyi bekleyen olgular olduğu için Ankara hükümeti karar vericilerinin, ortaya koymuş olduğu politikaların bireyler üzerinde olumlu ve olumsuz etkileri mevcuttur. Pozitivist paradigma, Türkiye'nin hakimiyet alanını genişletmek için yürütmüş olduğu siyasetin izlerinin bireyler ve devletler üzerindeki etkisinin çeşitli sonuçları olabileceğini desteklerken, eleştirel paradigma ise ortaya çıkan neden ve sonuçların derinlemesine analiz edilmesi gerektiğine inanır. Türkiye'nin olaylara müdahale etme şeklinden başlayarak hedeflenen sonuçların çözüme ulaşamamasının nedenleri derin analizler gerektirmektedir.