Pozitivizm ve Osmanlı Devleti'nden Cumhuriyet'in ilk yıllarına Türkiye'de eğitim hayatı üzerine etkisi

Dünyamız oluştuğundan bugüne fiziksel anlamda insanlığın ortaya çıkışından günümüze ise hem fiziksel hem de düşünsel anlamda değişmekte ve çeşitli evrelerden geçmektedir.Öyle ki zaman zaman felsefi düşünceler bilimsel çalışmaları, zaman zaman da bilimsel ilerlemeler felsefi düşünceleri etkilemiştir. Bilimsel ilerlemeyi etkileyen düşünce akımları arasında Realizmi, Ampirizmi ve Pozitivizm'i sayabiliriz. Özellikle son iki yüzyılda dünyada meydana gelen bilimsel ilerlemenin temellerinin atılmasının en önemli başlangıcı sayılan Pozitivizm 19. yüzyılda ortaya çıkmış olan felsefi bir akımdır. Pozitivizm'in ortaya çıkması ve gelişmesi, geniş kitlelere ulaşması özellikle din, siyaset ve eğitim gibi birçok alanda etkisini hissettirmiştir. Bu çalışmanın amacı Pozitivizm'in diğer alanlarından ziyade özellikle eğitimin alanında ne gibi yansımalarının olduğu, zaman içerisinde nasıl bir seyir izlediği ve bilhassa Türkiye'deki eğitim için sürecinin incelenerek pozitivist anlayış ile eğitim arasındaki ilişkinin ortaya konması ile yapılmıştır. Bu bağlamda Pozitivizm'in ortaya çıktığı zaman ve mekânın kavranması, oluşmasına zemin hazırlayan etmenlerin anlaşılması adına, Pozitivizm öncesi dönem ile birlikte ele alınmıştır. İnsanlığın yürüdüğü bu uzun yolda, teoloji ve metafizik basamaklarından geçen düşünce ve ideolojilerin Pozitivizm'e geçiş sürecinden bahsedilmiştir. Pozitivizm'in ilk ortaya çıkışı, kendi içerisinde gösterdiği gelişme ve değişimler,zaman içinde yayılması ve büyük kitlelere ulaştıktan sonra getirilen temel eleştiriler dönemsel olarak ele alınmıştır. Eğitim tarihi içerisinde Pozitivizm'in etkilerini aramak için eğitim ve öğretim kavramlarından başlanarak Türk Devletleri'nin dönemler içinde eğitim-öğretim süreçlerinde kavramlara yüklediği anlamlar ortaya konulmuştur. İslamiyet öncesi ve sonrası ortaya çıkmış olan devirlerde eğitim - öğretim anlayışı ele alınmış,yakın dönem olarak Cumhuriyet'in ilanından sonra bunun nasıl bir görünüme büründüğü ve Pozitivizm'in bütün bunların neresinde, nasıl, ne şekilde durduğu, pozitivist eğitim anlayışının öne çıktığı kurum olan okul ve enstitüler üzerinden de incelemeler yapılarak ortaya konulmaya çalışılmıştır.