Prefabrike temel – kolon birleşiminde yeni bir bağlantı türünün tersinir – tekrarlanır yükler altında incelenmesi

Prefabrike yapıların hızlı yapım tekniği, düşük maliyet gibi birçok avantajı bulunmaktadır. Bu nedenle özellikle hızlı üretim gereken işlerde çok fazla tercih edilmektedir. Hızlı üretimi sağlayan temel sebep ise ana taşıyıcı elemanların bir üretim tesisinde önceden üretilerek şantiye sahasında montajının yapılmasıdır. Üretimin her eleman için ayrı ayrı yapılması ise geleneksel betonarme yapı davranışında bir avantaj olan monolitik yapı davranışının sağlanamamasına yol açmaktadır. Prefabrike olarak üretilen elemanlar farklı bağlantı yöntemleri ile şantiye ortamında birbirine bağlanmakta ve montajı gerçekleştirilmektedir. Ancak bu bağlantılar geçmiş yıllarda yaşanan depremlerden elde edilen tecrübe ile çok başarılı olmamaktadır. Özellikle temel-kolon bağlantısı için geliştirilen soket sistemlerinde, montaj sırasında soket ile kolon arasında bırakılan boşluk dolgu betonu ile kapatılmaktadır. Dolgu betonu ise soket ile kolon arasında bir soğuk derz oluşturmaktadır. Bu nedenle deprem esnasında dolgu betonunda meydana gelebilecek bir ezilme, temel-kolon bağlantısında kabul edilen ankastre davranışı ortadan kaldıracak ve yapı elemanlarından neredeyse hiç yararlanmadan göçme mekanizmasına geçecektir. Ayrıca üretim aşamasında ise şantiye de imal edilen temelin priz alma süresi beklendikten sonra temel üzerine soket kalıbı kurularak soketin imalatı yapılmaktadır. Bu imalatında yaklaşık olarak 4 gün içerisinde gerçekleştirildiği düşünülürse önemli bir zaman kaybı ortaya çıkmaktadır. Soket üretimi sonrasında ise kolon montajı sırasında kolonun eksene tam yerleştirilmesi montaj ekibinin kabiliyetine bırakılmakta, kısacası insan faktöründen kaynaklanan hatalara ortam hazırlanmaktadır. Montaj sırasında yapılan hatalar özellikle üst yapı kısmında makas kiriş montajında açıklığın yetersiz gelmesi veya çok fazla olması gibi problemler oluşturmaktadır. Bütün bu dezavantajlar düşünüldüğünde temel-kolon bağlantılarında yenilikçi çözümler sektör tarafından aranmaktadır. Bu çalışmada, soketsiz bir temel-kolon bağlantısı ankraj çubukları ile sağlanarak imalat sırasında, montaj sırasında ve deprem etkisi altında yapısal davranışta ortaya çıkan olumsuzlukların giderilmesi amaçlanmıştır. Deneysel çalışmalar sonunda soketli birleşime alternatif olabilecek yatay yük taşıma kapasitesi, enerji sönümleme kapasitesi, sünekliği yüksek bir birleşim türü önerilmiştir.