Prenatal ve postnatal dönemde depresif belirtilerin varlığı ve şiddetinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışma, prenatal ve postnatal dönemde depresif belirtilerin varlığını ve şiddetini belirlemeyi, depresyonun gebelik haftasına bağlı olarak değişimini ve depresyon ile ilişkili olası risk faktörlerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Bu prospektif gözlemsel çalışma, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde yürütülmüştür. Çalışmaya toplam 229 kadın dâhil edilmiştir. Katılımcılar gebelik döneminde (n=137) ve postpartum dönemde (n=92) olmak üzere iki ana gruba ayrılmıştır. Gebelik grubu, ≤28 hafta (n=64) ve >28 hafta (n=73) olmak üzere alt gruplara ayrılmıştır. Depresif semptomların varlığı ve şiddeti Edinburgh Doğum Sonrası Depresyon Ölçeği (EPDS) kullanılarak değerlendirilmiştir. Katılımcıların demografik ve obstetrik özellikleri, fetal ve maternal faktörler, biyokimyasal parametreler kaydedilmiştir. Veriler SPSS 2020 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmada EPDS puanı ≥13 olan bireylerin oranı %30,1 olarak belirlenmiştir. Postpartum grubun EPDS puanları gebelik dönemindeki gruplara kıyasla anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p=0,05). Gebeliğin ileri dönemleriyle karşılaştırıldığında postpartum dönemde depresif belirtilerin belirgin şekilde arttığı gözlemlenmiştir. EPDS puanı açısından gebelik ≤28 hafta ve gebelik >28 hafta grupları arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Ancak postpartum dönemde depresyon oranlarının gebelik gruplarına göre anlamlı şekilde yüksek olduğu tespit edilmiştir (p=0,04). Katılımcıların yaş ortalaması 28,9±5,9 yıl olup, postpartum grubun yaş ortalaması gebelik gruplarına kıyasla daha yüksek bulunmuştur (p=0,03). Sigara kullanımı postpartum grupta, gebelik >28 hafta grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,02). Yüksek gravida sayısı, depresyon açısından anlamlı risk faktörü olarak belirlenmiştir (p=0,03). Fetal faktörler ile EPDS puanı güçlü pozitif korelasyon göstermiştir (r=0,65, p<0,001). Postpartum grupta fetal faktörlerin oranı, gebelik gruplarına kıyasla anlamlı şekilde daha yüksektir (p=0,003). Maternal faktörler açısından postpartum grubun her iki gebelik grubuna göre daha yüksek maternal sağlık sorunları oranına sahip olduğu saptanmıştır (p=0,02-0,05). D vitamini seviyesi açısından postpartum grubun gebelik ≤28 hafta grubuna kıyasla daha düşük D vitamini seviyelerine sahip olduğu belirlenmiştir (p=0,05). D vitamini düzeyleri ile depresyon arasında güçlü negatif korelasyon saptanmıştır. (r=-0,61, p<0,001). Sonuç: Prenatal ve postnatal depresyon, maternal sağlığı önemli ölçüde etkileyen bir durum olup, fetal ve maternal faktörler, düşük D vitamini seviyeleri gibi faktörlerle ilişkilidir. Postpartum dönemde depresif belirtilerin daha sık ve şiddetli olduğu gözlemlenmiştir. Multivaryant analizler, gravida sayısı ve fetal faktörlerin varlığının yüksek EPDS puanı ile en güçlü ilişkili faktörler olduğunu göstermektedir. Prenatal ve postnatal depresyonun erken tespiti ve risk faktörlerine yönelik müdahalelerin planlanması, anne ve bebek sağlığı açısından kritik önem taşımaktadır. Anahtar kelimeler: Prenatal depresyon, Postnatal depresyon, Edinburgh doğum sonrası depresyon ölçeği (EPDS), Gebelik komplikasyonları, Maternal ruh sağlığı.