Türkçede ve İngilizcede odak işlemleme: Tekdilli ve ikidillilerde dil işlemleme üzerine bir çalışma

Bu çalışma, anadil olarak Türkçede ve ikinci dil olarak İngilizcede farklı odak yapılarının (geniş ve dar) nasıl işlemlendiğini incelemektedir. Okuyucuların bir cümle içerisinde geniş odağı tümce vurgusu alan öğeye yerleştirip yerleştirmediklerini ve sözcük dizilişine yapılan değişikleri dar odağı belirtmek için bir ipucu olarak alıp almadıklarını test etmek amacıyla iki cümle tamamlama görevi (Türkçede Deney 1, İngilizcede Deney 2) ve iki göz izleme deneyi (Türkçede Deney 3, İngilizcede Deney 4) yürütülmüştür. Cümle tamamlama görevinin sonuçları, çift nesneli fiil içeren cümlelerde Türkçede fiilden hemen önceki nesnenin, İngilizcede ise en sağdaki nesnenin odak pozisyonu olarak algılandığını göstermiştir. Göz izleme deneylerinin sonuçları da bu bulguları destekler niteliktedir. Ayrıca Deney 2'nin sonuçları, Türkçe konuşanların anadillerinde geniş/dar odak farkını gösteren söz dizilişi ipuçlarına karşı duyarlı olduğunu ve dar odak içeren öğelerin bellekte daha derin kodlandıkları için işlemlenmesinin ve yenilenmesinin daha zor olduğunu göstermiştir. Deney 4'ün bulgularına göre, İngilizce öğrenen Türklerin İngilizcede tümce vurgusunu en sağdaki nesneye yerleştirmelerine rağmen, söz dizilişini geniş/dar odak farkı için bir ipucu olarak algılamadıkları görülmüştür. Bu durum Türklerin ikinci dillerinde çalkalama içeren girdiye sınırlı miktarda maruz kalmasından kaynaklanabilir. Ayrıca, İngilizce öğrenen Türkler, sözdizimsel (söz dizilişi) ve söylem düzeyindeki (yeniden-önce-bilinen) bilginin bütünleşmesini gerektiren sözdizim-söylem arakesitindeki bilgiyi işlemleyememiş olabilir (Sorace & Filiaci, 2006).