Türkçe ilgi - iyelik yapılarından oluşan ayrık ilişkilerin işlemlenmesi

Bu tez çalışması Türkçe'de belirtili isim tamlamaları ve yüklemi adlaştırılmış yan tümcelerdeki ilgi-iyelik yapılarının oluşturduğu ayrık ilişkilerin işlemlenmesini ele almaktadır. Bu ayrık ilişkilerin işlemlenme güçlüğünü etkileyebilecek iki etken olan cümlelerde ilgi ekinin varlığı ve de ilgi ve iyelik ekleri arasındaki çizgisel uzaklığı test etmek için kendi hızıyla okuma yöntemi kullanılmıştır. Bu çerçevede deneylerde üç cümle işlemlenmesi modeli karşılaştırılmıştır. Bu modeller, yakınlık modelleri (Hawkins, 1990; 1994; Gibson, 2000), ters-yakınlık modelleri (Konieczny, 2000; Kamide & Mitchell,1999) ve içerik adreslenebilir bellek modelidir (McElree, 2006; Phillips, Wagers, & Lau, 2010). Bulgular belirtili isim tamlamalarının ve yüklemi adlaştırılmış yan tümcelerinin ilgi-iyelik ayrık ilişkilerinin işlemlenmesi konusunda paralellik göstermediğini ortaya çıkarmaktadır. İlgi ekinin cümlede yer alması her iki kategoriyi de aynı şekilde etkilerken ilgi ve iyelik ekleri arasındaki çizgisel uzaklık farklı sonuçlar doğurmaktadır. Belirtili isim tamlamalarında çizgisel uzaklık iyelik eki almış kelimenin işlemlenmesini anlamlı bir şekilde etkilemezken yüklemi adlaştırılmış yan tümcelerde çizgisel uzaklık yüklemin işlemlenmesini kolaylaştırmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma her ayrık ilişkinin farklı dengeleri olabileceğini ve de mevcut bir cümle işlemleme modelinin bütün ayrık ilişkilerin işlenlenmesini açıklayamayacağını öne sürmektedir.