Prof. Dr. Turan Yazgan Etnografya Müzesinde bulunan halıların incelenmesi ve tekstil tasarımına aktarılması

Dokuma sanatı insanoğlunun tarih boyunca ihtiyaçlarını karşılamak için yaptığı sanat dallarından biridir. Halıcılık ise kökeni milattan önceki yüzyıllara değin uzanan "dokumacılık" sanatının bir dalıdır. Aynı zamanda tarihimizi ve kültürel değerlerimizi yansıtması bakımından önemlidir. Zamanla halı dokumacılığında fabrikasyon üretime geçilmesi el dokuması halıların öz değerlerini yitirerek giderek yok olmasına neden olmaktadır. Müzeler de bu bağlamda önemli rol üstlenmekte, yok olmaya yüz tutan el sanatlarını koruması ve saklaması bakımından kültür aktarımına aracılık etmektedir. Bu müzelerden birisi de Isparta ilinde bulunan Prof. Dr. Turan Yazgan Etnografya Müzesidir. Bu araştırmada müzede teşhirde bulunan ve yer yer yaygısı olarak dokunmuş 44 adet halının renk motif ve kompozisyon özelliklerinin incelenerek tespit edilmesi ile bu verilerden elde edilen sonuçlar doğrultusunda el dokuması halılarının geleneksel özelliklerini sürdürülebilir kılmak için hediyelik eşya tasarımları yapmak amaçlanmıştır. İncelenen halılar içerisinde boyut olarak en çok taban ve kelle halısı olduğu, halıların Isparta, Lâdik ve Şirvan yöresine ait oldukları görülmektedir. 43 adet Lâdik ve Isparta halısının atkı ve çözgüsünde yün, ilmesinde pamuk ipliği kullanıldığı gözlemlenmiş, düğüm tekniği olarak 42 tanesinin İran (Sine) düğümü, bir tanesinin ise Türk düğümü ile dokunduğu belirlenmiştir. Şirvan halısının ise atkı, çözgü ve ilmesinde yün ipinin kullanıldığı, Türk düğümü ile dokunduğu tespit edilmiştir. Halılarda ağırlıklı olarak bitkisel bezemelerin kullanıldığı, renk olarak ise en çok krem rengi, hardal sarısı, nane yeşili gibi renklerin kullanıldığı görülmektedir. Dijital ortamda, araştırma kapsamında incelenen halıların renk ve motifleri kullanılarak, müzede satışı önerilen yeni hediyelik eşya tasarımları yapılmış, içlerinden seçilen bazı tasarımlar ürün haline getirilmiştir.