4
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
Batik baskı tekniğinde pas kullanımı
Pasın; tasarım alanında, tekstil ve moda tasarımının yanında çağdaş sanatta, mimaride, heykelde, seramik, ahşap, kağıt ve cam yüzeylerde kullanımı yaygınlaşmıştır. Kimyasal olarak pas demir oksitten oluşmaktadır. Bu maddenin tamamen doğal bir şekilde oluşması, çevre ve insan sağlığı için zararlı olmaması, kumaş boyanması sırasında bir enerji gerektirmemesi sürdürülebilirlik açısından önemli avantajlarıdır. Paslı metallerden tetanos bulaşacağı kanısı doğru olmayıp olup tek başına tetanos kaynağı değildir her hangi bir tetanos kaynağı ile temas etmemiş ise tetanosa sebep olmamaktadır. Bu araştırma kapsamında, şap ile mordanlanan pamuklu kumaş yüzeyine, demirin farklı formları ile (parça, toz ve çözelti) elde edilen pas, üzerlerine sirke çözeltisi püskürtülerek uygulanmış ve bir grubun üzeri açık bırakılırken, diğer grubun üzeri asetik asit ve nemin uzaklaşmasını engellemesi için naylon örtü ile kapalı olacak şekilde, iki farklı ortam koşulu yaratılarak bekletilmiş ve bu şekilde toplam 60 tane batik baskı örneği yapılmıştır. Çalışmalarında pas kullanmak isteyen tasarımcılar için yöntem olması amaçlanan bu çalışmada yapılan denemelerin sonuçlarına göre, demirin tüm formlarının kumaşı renklendirmek için tüm batik baskı çeşitlerinde kullanılabileceği, yapımı sırasında asitik asitin uzaklaşmasının engellendiği üzeri naylon örtü ile örtülen örnek grubundan elde edilen renklerin daha kısa sürede, daha koyu tonlarda olmasını sağladığı tespit edilmiştir.
Orta Asya şaman sembollerinin tekstil tasarımlarında uygulanması
Kültürü oluşturan en önemli öge insandır. İnsanı diğer canlılardan ayıran en önemli özellik içgüdüsel olarak arayış ve merak içinde olmasıdır. Mitler, efsaneler, dinler ve sanat eserleri bu içgüdüsel arayışın yansımalarıyla doludur. Sembolleri oluşturan en önemli öge ise kültürdür. Toplumlar yaşadıkları coğrafyanın kültürel izleri dinde, dilde ve sanat eserlerinde sembol yolluyla nesilden nesile aktarmışlardır. İslam öncesi Türkler Asya'dan Avrupa'ya kadar geniş sahalarda kendi inanç ve kültürlerini yaşatmışlardır. İnsanlık tarihi kadar köklü ve eski olan Şaman kültürünün sembolleşmiş izleri gelecek kuşaklara aktarılması için Orta Asya'dan Anadolu'ya kadar edebiyatta, efsanelerde, mitlerde ve sanatta kullanılarak bir sonraki kuşaklara aktarılmıştır. Türk ulusunun geçmişten gelen en zengin kültür hazinesinden biri olan Şamanizm kültürünün günümüze kadar çağdaş sanat alanında sürdürülmesi gerekmektedir. Ancak günümüze baktığımız zaman Şaman sembollerinin çağdaş tekstil tasarım alanında neredeyse hiç yer almadığını görülmektedir. Bu durum çalışma konusu yapmamızda etkili olmuştur. Bu çalışmada kaybetmeye yüz tutan öz kültürümüzü araştırmak, gündeme getirmek ve yaşatmak için gereklidir. Araştırmada Şaman sembollerinin tekstil aracılığıyla tanıtılması ve sürdürülebilmesi amaçlanmıştır. Nitel yaklaşımla oluşturulan bu araştırma örnek alan modelinde betimsel bir araştırmadır. Araştırma Şaman sembollerini yansıtan görsel analizleriyle sınırlandırılmıştır. Araştırmada örneklem olarak seçilen 27 adet Şaman sembolleri için hazırlanan bilgi formları kaydedilmiş. 15 adet Şaman sembollerini konu alan tekstil tasarımları oluşturulmuştur. Araştırmanın verisi hazırlanan bilgi formları aracılığıyla toplanmıştır. Şaman kostümlerinde ve kaya resimlerinde yer alan Şaman sembollerinin kültürel formları bozulmadan tekstil tasarımı koleksiyonu oluşturulmuştur.
Doğal mordanlarla bitkisel boyama ve rezerve boyama tekniklerinin uygulanması
Bu araştırmada pamuklu kumaşlar ceviz meyve kabuğu, soğan kabuğu ve siyah çay posası kullanılarak, mordansız ve doğal mordanlarla (sirke, yoğurt, maya, demir çözeltisi) ön ve birlikte mordanlama olmak üzere üç farklı yöntemle boyanmıştır. Boyanan kumaşların renk değerlerinin belirlenmesi için renk ölçümleri, yıkama ve sürtünme haslık testleri yapılmış, sonuçlar kullanılan mordan, mordanlama ve boyama yöntemi açısından karşılaştırılmıştır. Bu doğrultuda adı geçen malzemeler ve yöntemler ile 54 adet boyama ve 108 adet rezerve boyama çalışması yapılmıştır. Bitkisel atıklarla boyanan 54 adet kumaşın renk ölçüm, yıkama ve sürtünme haslık tayinleri yapılarak çizelgeler halinde verilmiştir. Rezerve boyama uygulamaları ise kullanılan bitki, mordan ve rezerve boyama tekniğine göre tablolar halinde verilerek görsel olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca rezerve boyama teknikleri kullanılarak çeşitli kumaş yüzey tasarımları gerçekleştirilmiştir.
Prof. Dr. Turan Yazgan Etnografya Müzesinde bulunan halıların incelenmesi ve tekstil tasarımına aktarılması
Dokuma sanatı insanoğlunun tarih boyunca ihtiyaçlarını karşılamak için yaptığı sanat dallarından biridir. Halıcılık ise kökeni milattan önceki yüzyıllara değin uzanan "dokumacılık" sanatının bir dalıdır. Aynı zamanda tarihimizi ve kültürel değerlerimizi yansıtması bakımından önemlidir. Zamanla halı dokumacılığında fabrikasyon üretime geçilmesi el dokuması halıların öz değerlerini yitirerek giderek yok olmasına neden olmaktadır. Müzeler de bu bağlamda önemli rol üstlenmekte, yok olmaya yüz tutan el sanatlarını koruması ve saklaması bakımından kültür aktarımına aracılık etmektedir. Bu müzelerden birisi de Isparta ilinde bulunan Prof. Dr. Turan Yazgan Etnografya Müzesidir. Bu araştırmada müzede teşhirde bulunan ve yer yer yaygısı olarak dokunmuş 44 adet halının renk motif ve kompozisyon özelliklerinin incelenerek tespit edilmesi ile bu verilerden elde edilen sonuçlar doğrultusunda el dokuması halılarının geleneksel özelliklerini sürdürülebilir kılmak için hediyelik eşya tasarımları yapmak amaçlanmıştır. İncelenen halılar içerisinde boyut olarak en çok taban ve kelle halısı olduğu, halıların Isparta, Lâdik ve Şirvan yöresine ait oldukları görülmektedir. 43 adet Lâdik ve Isparta halısının atkı ve çözgüsünde yün, ilmesinde pamuk ipliği kullanıldığı gözlemlenmiş, düğüm tekniği olarak 42 tanesinin İran (Sine) düğümü, bir tanesinin ise Türk düğümü ile dokunduğu belirlenmiştir. Şirvan halısının ise atkı, çözgü ve ilmesinde yün ipinin kullanıldığı, Türk düğümü ile dokunduğu tespit edilmiştir. Halılarda ağırlıklı olarak bitkisel bezemelerin kullanıldığı, renk olarak ise en çok krem rengi, hardal sarısı, nane yeşili gibi renklerin kullanıldığı görülmektedir. Dijital ortamda, araştırma kapsamında incelenen halıların renk ve motifleri kullanılarak, müzede satışı önerilen yeni hediyelik eşya tasarımları yapılmış, içlerinden seçilen bazı tasarımlar ürün haline getirilmiştir.