Prokalsitonin yüksekliği saptanan 1 ay-18 yaş arası hastaların klinik ve epidemiyolojik özelliklerinin araştırılması

Kaya, E. Prokalsitonin Yüksekliği Saptanan 1 Ay-18 Yaş Arası Hastaların Klinik ve Epidemiyolojik Özelliklerinin Araştırılması. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Tıpta Uzmanlık Tezi, Eskişehir, 2025. Bu çalışmanın amacı, prokalsitonin (PCT) yüksekliği saptanan 1 ay–18 yaş arası pediatrik hastalarda PCT düzeylerinin zaman içindeki değişimini, yaş ve cinsiyetle ilişkisini, altta yatan hastalıkları, tanı dağılımlarını ve enfeksiyon etkenlerini değerlendirmektir. Retrospektif olarak tasarlanan bu çalışmada, belirlenen yaş aralığındaki çocuk hastaların 0., 1. ve 3. günlerde ölçülen prokalsitonin değerleri ile klinik ve laboratuvar verileri analiz edilmiştir. Hastalar cinsiyet, yaş grubu, altta yatan hastalık, öntanı, kesin tanı ve enfeksiyon alanlarına göre sınıflandırılmış; elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. PCT istemlerinin büyük çoğunluğu (%71.9) çocuk yoğun bakım servisi tarafından yapılmıştır; bunu sırasıyla hematoloji-onkoloji servisi (%12.1), çocuk servisi (%9.3), süt çocuğu servisi (%4.2) ve çocuk enfeksiyon hastalıkları servisi (%2.5) takip etmiştir. Günlere göre ölçülen PCT düzeylerinde dinamik bir değişim gözlenmiş, 0. gün ortalaması 9.48±23.4 ng/mL, 1. gün 14.99±32.32 ng/mL ve 3. gün 10.50±23.2 ng/mL olarak bulunmuştur. 0. gün ile 1. gün ve 3. gün arasındaki artış ile 1. gün ile 3. gün arasındaki azalış istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Yaş ve cinsiyet faktörlerinin PCT düzeyleri üzerinde anlamlı bir etkisi gözlenmemiştir. Altta yatan hastalıklar açısından, en sık nörolojik hastalıklar, malignite ve metabolik hastalıklar gözlenirken; öntanılar arasında pnömoni, sepsis, bronşiyolit ve malignite öne çıkmıştır. PCT düzeyleri özellikle bu tanılarla ilişkili olarak yükselmiştir. Enfeksiyon etkenleri açısından ise solunum yolu patojenleri baskın olup, viral etkenler (Rhinovirüs/Enterovirüs, Respiratuar Sinsityal Virüs, Adenovirüs) ve bazı bakteriyel etkenler (E. coli, Klebsiella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa) saptanmıştır. Çalışmamız, prokalsitonin düzeylerinin çocuklarda enfeksiyonun dinamik takibinde ve tedavi yanıtının değerlendirilmesinde değerli bir biyobelirteç olduğunu göstermektedir. Ayrıca yaş ve cinsiyetten bağımsız olarak kullanılabilmesi, PCT'yi çocuk popülasyonunda pratik ve güvenilir bir parametre haline getirmektedir.