Psikolojide insanın failliği meselesi: Rom Harré düşüncesi çerçevesinde bir değerlendirme

İnsanın failliği felsefe, sosyal teori ve sosyal bilimlerin pek çok alanında incelenen önemli meselelerin başında gelmektedir. Bu araştırmada, Rom Harré'nin düşünce sistemine odaklanılarak insanın failliğinin psikolojide nasıl ele alındığı incelenmiştir. Harré faillik meselesini sadece psikoloji alanında kalarak ele almamış, bu meseleyi felsefe, özellikle de sosyal teorideki tartışmalarla ilişkilendirerek tartışmıştır. Bu geniş perspektif sayesinde faillik problemi Harré'nin psikoloji için önerdiği yeni paradigma teklifinin de en önemli bileşenlerinden biri hâline gelmiştir. Bu bağlamda çalışmada Harré'nin faillik problemine ilişkin kaynakları, failliğe ilişkin görüşlerindeki kuramsal ve metodolojik dönüşümler paradigma teklifi ile irtibatlandırılarak ele alınmıştır. Nihayetinde Harré'nin sosyal inşacı pozisyonunun failliğe ilişkin bütüncül bir perspektif sunamadığı, bununla irtibatlı olarak paradigma teklifi olarak sunduğu argümanların ana akım psikoloji paradigmasından ancak epistemolojik düzeyde farklılaştığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimler: Rom Harré, faillik, sosyal inşacılık, eleştirel realizm, dile dönüş, söylemsel psikoloji, nedensellik, paradigma değişimi