Psikoz servislerinde yatan hastaların ve yakınlarının basamaklı tedavi sistemi (Token Ekonomi) ile ilgili görüş ve önerileri

Bu çalışma; Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri ABD kapalı psikoz servislerinde uygulanan Basamaklı Tedavi Sistemi (Token Ekonomi) sisteminin etkinliğinin ve aksayan yönlerinin değerlendirilmesi için hastaların ve yakınlarının görüş ve önerilerinin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı olarak yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini psikoz servislerinde 1996?2006 yılları arasında yatmış 70 hasta ile 60 primer bakım verici hasta yakını oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında anket formu kullanılmış, anketler yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır. Verilerin istatistiksel değerlendirmesinde yüzdelik, ki kare ve Fisher's kesin ki kare testleri kullanılmıştır. Çalışmanın sonunda hastaların çoğunun tanısının şizofreni olduğu ve 10 yıldan fazla süredir hasta oldukları, Basamaklı Tedavi Sisteminin intern doktor tarafından tanıtıldığı, hastaların %32.9'una, hasta yakınlarının %56.7'sine Sistemin anlatılmadığı; hasta grubunun Sistemi daha zorlayıcı bulduğu, Sistemin günlük hayatını düzene soktuğunu ve kendi sorumluluğunu almasını sağladığını düşünen hastaların oranının hasta yakınlarına göre daha düşük olduğu; hem hasta hem de hasta yakınlarına göre hastaların evde sürdüremediği davranışların en çok sosyal aktivitelere katılmak, aile içindeki sorumluluklarını yerine getirmek ve ilaçlarını düzenli almak olduğu; davranışlara devam etmeme nedeni olarak en fazla ev ortamının uygun olmaması ve evde denetleyen birinin olmamasının gösterildiği belirlenmiştir. Basamaklı Tedavi Sisteminin daha etkili olabilmesi için hastalar sistemin daha az zorlayıcı ve baskılayıcı olmasını, tedavi ekibi ile hastalar arasındaki işbirliğinin artırılmasını ve hastaların durumuna göre basamak planının yapılmasını, hasta yakınları hastaların evde takibini önermişlerdir. Sonuç olarak, Basamaklı Tedavi Sisteminin hastaların tedaviye uyumunu ve sosyal becerilerini artırıcı diğer psikiyatrik rehabilitasyon programlarıyla bir arada kullanılması; hastaların, bakım verici rolündeki hasta yakınlarının ve tedavi ekibinin Basamaklı Tedavi Sistemi ile ilgili görüş ve önerilerini tartışabileceği, deneyimlerini paylaşabileceği ortamların oluşturulması önerilmektedir.