Pulmoner emboli hastalarında Pulmoner Emboli Şiddet İndeksi, Basitleştirilmiş Pulmoner Emboli Şiddet İndeksi ve Hestia kriterlerinin değerlendirilmesi

Şener, P. Pulmoner Emboli Hastalarında Pulmoner Emboli Şiddet İndeksi, Basitleştirilmiş Pulmoner Emboli Şiddet İndeksi ve Hestia Kriterlerinin Değerlendirilmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı Tıpta Uzmanlık Tezi, Eskişehir, 2025. Pulmoner emboli (PE) tekrarlayabilen, mortalite ve morbiditesi yüksek, önlenebilir bir hastalıktır. Çalışmamızın amacı; akut PE hastalarında mortalite ve prognostik faktörlerin belirlenmesinde PESİ, sPESİ sınıflamaları ve Hestia kriterlerinin değerlendirilmesidir. Bu amaçla 378 akut PE hastası çalışmaya alındı. Hastaların %52,1'i kadın, %47,9'u erkek ve yaş ortalaması 67,62±15,72 yıl idi. Hastalar PESİ sınıflamasına göre 5 gruba ayrıldı. sPESİ ve Hestia'ya göre ise düşük ve yüksek riskli olarak gruplandırıldı. Hastaların %6,1'inde majör kanama, %1,1'inde PE nüksü saptandı, %24,6'sı mortal seyretti. 80 yaş üstü, kanser varlığı, hemodinamik instabilite, oksijen ihtiyacı, sağ ventrikül yetmezlik bulguları ve troponin yüksekliği mortalite ile anlamlı bulundu. Multipl lojistik regresyon analizinde sadece troponin yüksekliği anlamlı idi (p=0,034). 30 günlük mortaliteyi öngörmede PESİ, sPESİ sınıflaması ve Hestia kriterleri benzer duyarlılık ve negatif öngörü değerine sahip olsa da lojistik regresyon analizine göre sadece PESİ sınıflaması anlamlı bulundu (p=0,002). Hestia kriterlerinin düşük riskli PE hastalarını yüksek duyarlılık ve negatif öngörü değeri ile belirleyebileceğini gösterse de yüksek risk grubundaki PE hastalarını değerlendirme ve prognostik performansının doğrulanması ve geliştirilmesi gerektiği görüldü. PESİ risk sınıflaması kardiyak troponin ve sağ yetmezlik bulguları ile birleştirilerek yeni bir model oluşturuldu. Bu yeni model ile hastaların risk sınıflandırmasında ve buna bağlı karar verme sürecini iyileştirmede daha fazla fayda sağladığı görüldü. Anahtar Kelimeler: Pulmoner emboli, PESİ, sPESİ, Hestia