Online demokrasi arayışı: Toplum sözleşmesi kapsamında Google ve Facebook incelemesi

Demokrasi kavramı, sürekli değişebilen ve uyum sağlayabilen yapısı nedeniyle ekonomi, nüfus, coğrafi koşullar, zaman ve mekân gibi unsurlara bağlı olarak eski çağlardan beri farklı yönetimsel yapıları işaret edegelmiştir. Demokrasinin bu yapısı başta sürdürülebilirlik ve değişen koşullara yanıt verecek şekilde kendini yenileme gibi avantajlar sağlamaktadır. Bununla birlikte, güçlü demokratik yapılarda esneklik olarak yorumlanabilecek bu özellikler, zayıf yapılarda anarşi veya otoriterlik yönünde kırılmalara neden olabilmektedir. Son yıllarda dijital platformlar ve sosyal medya gündelik hayatın önemli parçaları hâline gelmiştir. Dolayısıyla bu mecralarda da demokrasi arayışı kaçınılmaz şekilde yükselmiştir. Mahremiyetin bir temel insan hakkı olduğu ve bu mecralarda servis sağlayan şirketlerin hizmet şartlarının başında kullanıcıların mahremiyetine erişim ayrıcalığı geldiği düşünüldüğünde, bu servis sağlayıcılar dijital dünyadaki devletler olarak nitelenebilecekleri yetkiler talep etmektedir. Dolayısıyla servis sağlayıcılar ile kullanıcılar arasındaki ilişkiyi düzenleyen kullanıcı sözleşmelerinin de dijital anayasalar olarak tanımlanabilecek toplum sözleşmeleri olduğu söylenebilir. Bu araştırmayla bu sözleşmelerin kullanıcıların temel haklarını korumak bakımından ne kadar yeterli olduğu ve ne kadar demokratik bir dijital ortam sağladığı sektörün en büyük iki şirketi olan Google ve Facebook örnekleri üzerinden incelenecektir. Anahtar kelimeler: Toplum sözleşmesi, büyük veri, kullanıcı sözleşmesi, demokrasi, mahremiyet, Google, Facebook