Putin dönemi Rusya'nın İslam politikası: Çeçenistan ve Tataristan örneklerinin karşılaştırmalı analizi

Bu tez Vladimir Putin döneminde Rusya'nın İslam politikasını Kopenhag Okulu'nun Güvenlikleştirme yaklaşımı çerçevesinde Çeçenistan ve Tataristan örnekleri üzerinden ele almaktadır. Etnik aidiyetleri farklı olmasına rağmen, İslam Rusya'daki yaklaşık 20 milyon Müslümanın gerek çatı kimliği olarak gerekse de siyasi ve toplumsal protesto aracı olarak işlev görmektedir. İslam'ın bu gücü doğal olarak gerek siyasi iktidar gerekse de muhalefet tarafından kullanılmaktadır. Tezin temel argümanı Putin iktidarının Müslümanlara karşı otoriter ve esnek yaklaşımları içinde barındıran faydacı bir politika izlediği ve İslam'ın siyasi amaçlar doğrultusunda araçsallaştırıldığı şeklindedir. Putin'in Rusya'da iktidara gelmesiyle İslamcı terör tehdidi güvenlikleştirme söyleminin merkezine yerleştirilmiş ve "geleneksel Rusya İslamı" ve "geleneksel olmayan İslam" şeklindeki siyasi ve yapay ayrımın sınırları kesin şekilde belirlenmiştir. Tezde Rusya'nın İslam politikasının bu ayrıma dayalı olarak şekillendiği ileri sürülmektedir. Geleneksel olmayan İslam, devlet ve siyasi iktidarın güvenliğine tehdit olarak görülüp güvenlikleştirilirken, geleneksel Rusya İslam'ı olarak tanımlanan İslam anlayışı güvenlikdışılaştırılmakta ve devlet nezdinde kabul görmektedir. Benzer ayrım ve yaklaşımlar Çeçenistan ve Tataristan örnekleri için de geçerlidir ve Moskova gibi Kazan ve Groznıy yönetimleri de İslam'ı araçsallaştırmaktadır. Rusya'da mevcut siyasi iktidarların meşruiyetini sağlayan temel ideoloji işlevi görmekten ulusal kimlik ve asimilasyona kadar çok geniş bir yelpazede araçsallaştırıldığı İslam'ın farklı tezahürleri ve rolleri din, devlet ve siyaset ekseninde ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Rusya, İslam, Tataristan, Çeçenistan, Putin