Râgıp Paşa-Zâde Lutfî Dîvân'ında dinî ve tasavvufî unsurlar

Klâsik Türk şairlerinin, diğer asırlarda olduğu gibi, XIX. yüzyılda da dinî ve tasavvufî kaynakları rehber edindikleri görülmektedir. XIX. yüzyıl şairlerinden olan Râgıp Paşa-Zâde Lutfî, dinî ve tasavvufî etkiler doğrultusunda şiirler kaleme alan önemli isimlerden biridir. Râgıp Paşa-Zâde Lutfî Dîvân'ı, dinî ve tasavvufî unsurlar bakımından oldukça zengin bir eserdir. Bu dîvân, günümüzde varlığını sürdüren Nakşibendî tarîkatınden izler taşıması açısından da dikkate değer bir konumdadır. Râgıp Paşa-zâde Lutfî'nin hayatını sürdürdüğü beldeler arasında yer alan Hicaz, Mısır, Yemen ve Medine, aynı zamanda Nakşbendî-Hâlidîliğin yaygınlık kazandığı önemli merkezlerdendir. Eserin tahlili, XIX. yüzyılda Nakşî-Hâlidî tarikatının tarihsel süreç içerisindeki konumunu ortaya koyması ve tasavvufun toplumsal yapı üzerindeki etkilerini değerlendirme imkânı sunması açısından önem arz etmektedir. Bu çalışma, Râgıp Paşa-Zâde Lutfî'nin Dîvân'ını, Nakşî-Hâlidî tarîkatının ortaya koyduğu tasavvuf anlayışı ve Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî'nin düşünce yapısının tasavvufa katkıları doğrultusunda ele almayı amaçlamaktadır. Tez, Giriş ve Sonuç bölümü dışında iki bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde dinî unsurlar, ikinci bölümde ise tasavvufî unsurlar incelenecektir.