Raphanus sativus toprak altı kök kısımlarından elde edilen özütün in vitro sitogenetik etkileri

Bu çalışmada, Raphanus sativus (turp) bitkisinin toprak altı hipertrofik köklerinden elde edilen sulu özütünün (RSÖ), in vitro koşullarda sitogenotoksik ve mutajenik potansiyeli araştırılmıştır. Deneyler, RSÖ'nün subtoksik konsantrasyonlarına kısa süreli maruz bırakılan insan meme kanseri (MCF7) ve fare embriyonik fibroblast (NIH3T3) hücre hatlarına ilaveten Salmonella typhimurium'un oksotrofik mutant suşları (TA98 ve TA100) kullanılarak yürütülmüştür. Hücre canlılığı, CCK-8 testi ile belirlenirken, genotoksisite Ames, komet ve mikronükleus (MN) testleri ile değerlendirilmiştir. RSÖ'nün 0.5-2 mg/ml konsantrasyon aralığında 24 veya 48 saat boyunca uygulanması, MCF7 ve NIH3T3 hücrelerinde belirgin bir sitotoksisiteye neden olmamış, hatta MCF7 hücrelerinde düşük dozlarda canlılığı artırmıştır. Benzer şekilde RSÖ, hidrojen peroksitin (H₂O₂) indüklediği hücre ölümüne karşı koruyucu bir etki sergileyerek hücre canlılığını önemli ölçüde artırmıştır (p≤0.001). Bununla birlikte Salmonella testinde, RSÖ TA98 suşunda mutajenik etki göstermezken, TA100 suşunda potansiyel mutajeniteden dolayı revertant koloni sayısını anlamlı düzeyde artırmıştır. Antimutajenite analizlerinde, özellikle yüksek dozda (4 mg/petri) RSÖ'nün TA98 suşunda mutajenik aktiviteyi azalttığı saptanmıştır (p≤0.001). Komet testinde, yüksek konsantrasyonlardaki RSÖ'nün MCF7 ve NIH3T3 hücrelerinde genotoksisiteye yol açtığı, ancak H₂O₂ ile kombine edildiğinde özütün oksidatif stres kaynaklı DNA hasarını azaltmadığı görülmüştür. MN testinde, düşük konsantrasyonlardaki RSÖ (0.5-1 mg/ml), MCF7 hücrelerinde mikronükleus oluşumunu azaltarak antigenotoksik bir yanıt oluştururken, yüksek konsantrasyonda (2 mg/ml) hücre proliferasyonunu artırmıştır. Ancak, NIH3T3 hücrelerinde 1-2 mg/ml RSÖ ile 48 saatlik muamele, MN ve mikronükleuslu binükleer hücre (MNBH) frekanslarında anlamlı bir artışa neden olarak genotoksik etkiyle birlikte sitotoksisiteyi uyarmıştır (p≤0.01). Bu veriler, RSÖ'nün doz-bağımlı genotoksisite ve antigenotoksisite dinamiğini ortaya koyarak; düşük konsantrasyonlarda DNA koruyucu etki sergilerken, yüksek dozlarda hücre tipi özgüllüğünde genotoksik risk oluşturduğunu ve bu ikili davranışın terapötik pencerenin sıkı parametrik optimizasyonunu zorunlu kıldığını göstermektedir.