Risk management in the newsvendor model with random supply using financial instruments

Envanter, tedarik zincirinin her halkasında sıklıkla kullanılmaktadır. Dolayısıyla endüstri mühendisliği ve işletme yönetiminde en çok ele alınan konulardan biridir. Envanter modellerinde talep ve arz dengesi çok önemlidir. Ancak bu faktörlerin rastsal olması sebebiyle karar yönetimi güçlükler içermektedir. Rastsallık beraberinde risk getirir ve doğal olarak karar veren kişiler, kararlarını bu riskli ortam içerisinde vermek durumundadırlar. Talebin beklenenden az ya da çok olması ürünün elde kalmasına, yahut arzın karşılanamamasına yol açacaktır. Sonuç olarak da nakit akışı ile maliyet ve kararlar etkilenecektir. Talep ve arzdaki bu rastsallık karar veren kişi riske karşı duyarsız (risk-neutral) olmadığı sürece göz ardı edilemez. Dolayısıyla envanter problemi sadece maliyet veya karların beklenen değerin enazlanması veya ençoklanması olmaktan çıkar. Bu gerçek finansal modellerde iyice ortaya çıkmaktadır. Böyle modellerde riski kontrol altında tutabilmek için çeşitli yöntemlerin vevfinansal ürün erin kullanıldığı bilinmektedir.Bu tezde tek dönem ve tek ürün içeren envanter (newsvendor) modelleri incelenmektedir. Amaç bu tip modellere finansal perspektiften bakarak arz ve talepten doğan rastsallığı risk yönetim politikaları oluşturarak, kontrol altında tutmaktır. Araştırmada üç yaklaşım kullanılmıştır. Birincisinde karar verenlerin riske karşı duyarsız oldukları düşünülüp arzın rastsal olduğu durumlar incelenecektir. İkincisinde karar verenin riske karşı duyarlı olduğunu kabul edip elde edilecek gelirin veya nakit akışının taşıdığı riski azaltmak amacı ile vadeli işlemler ve türev ürünler kullanılacaktır. Rastsallığı meydana getiren talep veya arz gibi değerlerin finansal marketteki çeşitli ürünlerle korelasyonu olduğu bilinmektedir. Bu korelasyon kullanılarak oluşturulacak olan portföyde alınan pozisyon, dönem sonu nakit akışının riskini azaltabilir. Bu yaklaşımda karar veren kişi sipariş miktarlarının yanında portföy pozisyonunu da dikkate alacaktır. Üçüncü olarak da talep ve arz gibi rastsalların finansal ürünlerle olan korelasyonunun mükemmel olmadığı durumlar incelenecektir. Ancak, korelasyonun mükemmel olmaması nakit akışının finansal ürünler kullanılarak portföye çevrilmesini engellemektedir. Dolayısıyla ikinci bölümde kullandığımız metotlar geçersiz kalmaktadır. Bu sebepten dolayı sapmayı enazlama olarak adlandırılan başka bir yöntem kullanılacaktır. Bu yöntem iki aşamadan oluşmaktadır. Öncelikle, karar veren sabit bir sipariş miktarı için en uygun portföyü bulacaktır. Daha sonra, bu portföy kullanılarak beklenen kar ençoklanacaktır.