Ratlarda fotoperiyot değişimlerinde alfa lipoik asit uygulamasının oksidatif göstergeler, melatonin ve kortizol hormonları ile bazı kan parametrelerine etkilerinin araştırılması

ÖZETBu çalışmada; gün aşırı değiştirilen biyoritm tarzında uygulanacak fotoperiyoduncanlı fizyolojisi ve biyokimyasına etkilerinin araştırılması amacıyla; oksidatifgöstergeler, melatonin ve kortizol ile bazı kan parametrelerinin araştırılmasıhedeflenmiştir. Bunun yanı sıra güncel ve etkin bir antioksidan olarak kabul edilenalfa lipoik asit desteğinin bu sürece etkisi de izlemeye alınmıştır.Deney hayvanı olarak 84 adet yaklaşık 250-300 gr ağırlıklı, erkek, Sprague-Dawley rat kullanılmıştır. Ratlar 7 eşit gruba ayrılmıştır ve gruplar aşağıdaki şekildeadlandırılmıştır; grup 1: Kontrol grubu (KG) olarak belirlenen ve 12/12Aydınlık/Karanlık (A/K) döngüsü uygulanan grup. Grup 2: Aydınlığı uzatılmışzeytinyağı grubu (AZG) olarak belirlenen, dönüşümlü olarak bir gün 16/8 A/K, birgün 12/12 A/K döngüsü uygulanan ve oral gavaj ile 2 cc/kg/gün zeytinyağı verilengrup. Grup 3: Karanlığı uzatılmış zeytinyağı grubu (KZG) olarak belirlenen,dönüşümlü olarak bir gün 8/16 A/K, bir gün 12/12 A/K döngüsü uygulanan ve oralgavaj ile 2 cc/kg/gün zeytinyağı verilen grup. Grup 4: Aydınlığı uzatılmış su grubu(ASG) olarak belirlenen dönüşümlü olarak bir gün 16/8 A/K, bir gün 12/12 A/Kdöngüsü uygulanan ve oral gavaj ile 2 cc/kg/gün su verilen grup. Grup 5: Karanlığıuzatılmış su grubu (KSG) olarak belirlenen dönüşümlü olarak bir gün 8/16 A/K, birgün 12/12 A/K döngüsü uygulanan ve oral gavaj ile 2cc/kg/gün su verilen grup. Grup6: Aydınlığı uzatılmış lipoik asit grubu (ALG) olarak belirlenen, dönüşümlü olarakbir gün 16/8 A/K, bir gün 12/12 A/K döngüsü uygulanan ve oral gavaj ile ?-lipoikasit 100 mg/kg/gün dozunda 2cc zeytinyağında çözdürülerek verilen grup. Grup 7:Karanlığı uzatılmış lipoik asit grubu (KLG) olarak belirlenen, dönüşümlü olarak birgün 8/16 A/K, bir gün 12/12 A/K döngüsü uygulanan ve oral gavaj ile ?-lipoik asit100 mg/kg/gün dozunda 2cc zeytinyağında çözdürülerek verilen grup. Çalışma ikievrede tamamlanmıştır. Birinci evre bir haftalık dönemi, ikinci evre dört haftalıkdönemi oluşturmuştur. Birinci evre bittikten sonra yeni hayvanlarla ikinci evreyebaşlanmıştır. Birinci evrede bir, ikinci evrede ise dört haftanın sonunda anestezialtında ve karanlık evrenin sonunda kan numuneleri alınmıştır. Tam kandalökositlerin sayımı, serumda aspartataminotransferaz (AST), alaninaminotransferaz(ALT), üre, kan üre azotu (BUN), kreatinin, kortizol, melatonin, total antioksidankapasite (TAK), total oksidan seviye (TOS) parametrelerinin ölçümü yapılmıştır.Çalışmanın ikinci evresinde özellikle karanlığı uzatılmış zeytinyağı grubundaAST ve kreatinin değerlerinde belirgin yükselme tespit edilmiştir. Bu değerlerkaranlığı uzatılmış diğer gruplardan olan KSG ve KLG'de kontrol grubu ilebenzerdir. Bu grupta istatistiksel anlamda kontrol grubu ile bir fark olmamaklabirlikte sayısal olarak TOS değerinde artış gözlenmiştir. Yine ikinci evrede üre, BUNdeğerlerinde karanlığı uzatılmış gruplarda aydınlığı uzatılmış gruplara göre yükselmetespit edilmiştir. İkinci evrede lökosit sayılarında ASG ve ALG'de artış bulunmuştur.Yine lökosit sayılarında ASG ve ALG dışındaki diğer gruplarda istatistiksel olarakkontrol grubu ile bir fark olmamasına karşın sayısal olarak bir artış gözlenmiştir.Melatonin ve kortizol değerleri ise her iki evrede anlamlı olarak değişmemiştir.Sonuç olarak; günaşırı uygulanan 16/8 A/K ve 8/16 A/K şeklindekifotoperiyodun deneklerde ölçülebilir akut ve kronik strese yol açmadığı izlenmiştir.Hayvanların aktif olduğu karanlık evrenin uzatılması ile birlikte zeytinyağıverilmesinin oksidatif stres ürünleri artışına yol açabileceği görülmüştür. Oksidanstatü artışının AST değerini yükseltebildiği, lipoik asidin bu artışı baskılamada etkiliolabileceği, oksidan göstergeleri kontrol grubu düzeylerinde tutabildiğidüşünülmektedir. Hayvanların aktif olduğu süre arttıkça karbonhidrat olmayankaynaklardan glukoz sentezi için glukoneogenezise katkı sağlamak amacıylaaminoasit katabolizmasının artmış olabileceği ve bu nedenle de üre ve BUNdeğerlerinin karanlığı uzatılmış gruplarda aydınlığı uzatılmış gruplara göreyükseldiği düşünülmektedir. Dönüşümlü uygulanan fotoperiyot değişim ritmininratlarda metabolik stresi izlenebilir düzeyde arttırmadığı, buna rağmen gavaj gibideneysel uygulamaların hayvanlar için bir stresör olduğu, bunun da lökositdüzeylerinde artışta yol açabileceği kanısına varılmıştır.Anahtar Sözcükler: AST, Alfa Lipoik asit, Fotoperiyot, Lökosit, Oksidatif Stres.