Türkiye nüfus ve sağlık araştırmalarının örneklem ağırlıklarının yeniden hesaplanması ve karşılaştırılması

Örneklem araştırmaları, tüm dünyada veri toplamak için yaygın olarak kullanılan yöntemlerdir ve geçtiğimiz yüzyıldan beri, nüfus artışı, demografi ve sağlıkla ilgili konularda yaygın olarak uygulanmaktadır. Bu çerçevede, Nüfus ve Sağlık Araştırması, doksandan fazla ülkede düzenlenmekte ve bu program kapsamında Türkiye genelindeki nüfus araştırmaları, 1993 yılından bu yana Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü tarafından uygulanmaktadır. Nüfus ve Sağlık Araştırması kapsamında, örneklem ağırlıklarının hesaplanması zaman içinde değişmiş ve bu metodolojik değişimin nedeni açıklanmamıştır. Bu tez, her bir Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması'nın ağırlıklandırma yaklaşımındaki değişiklikleri incelemeyi, ağırlık hesaplama yaklaşımı değişikliklerinin seçilmiş temel göstergeler üzerindeki etkilerini gözlemlemeyi, araştırma sonuçlarını karşılaştırırken aynı ağırlıklandırma yaklaşımını kullanmayı ve iki ağırlıklandırma yaklaşımının Nüfus ve Sağlık Araştırması programı çerçevesinde karşılaştırılmasıyla ilgili literatüre katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Bu tez kapsamında, yeni örneklem ağırlıkları elde edilmiş ve seçilen değişkenler için bazı istatistiksel tablolar üretmek ve bunları mevcut sonuçlarla karşılaştırmak için uygun veri setlerine eklenmiştir. Anketler arasında nokta tahminlerine göre bir örüntü gözlenmemiştir. Küme seviyesi ağırlık yaklaşımında güven aralığı genişlikleri daha yüksek olmasına rağmen, değerleri çok küçük olduğu için bu etkileri göz ardı etmek mümkün olmuştur. Ayrıca, varyasyon katsayısı ve desen etkisi oranı küme düzeyi ağırlıklandırmayla artmıştır. Küme seviyesi yaklaşımı bize daha yüksek örneklem varyansları vermiştir.