Hizmet öncesi İngilizce öğretmenlerinin öğretmenlik uygulaması sürecindeki yansıtmaları: Ne iyiydi? Ne kötüydü? Ne değişti?

YÜKSEK LİSANS TEZ OZU HİZMET ÖNCESİ İNGİLİZCE ÖĞRETMENLERİNİN ÖĞRETMENLİK UYGULAMASI SÜRECİNDEKİ YANSITMALARI: NE İYİYDİ? NE KÖTÜYDÜ? NE DEĞİŞTİ? Ali MERÇ İngiliz Dili Eğitimi Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eylül 2003 Danışman: Prof. Dr. Zülal BALPINAR Hizmet öncesi öğretmen eğitimi üzerine yapılan çalışmalar öğretmen yetiştirme programlarında öğretmenlik uygulaması ve öğrenci-öğretmenlik deneyiminin önemini vurgulamaktadır. Öğretmen yetiştirmede uzman pek çok araştırmacı ve eğitmen hizmet öncesi eğitimin öğretmen adaylarını öğretmenlik yaşamlarına daha iyi hazırlayabilmek ve eğitebilmek için öğretmenlik uygulaması boyutunu içermesi gerektiği konusunda ortak görüştedirler. Bu nedenle öğretmen eğitimi programlan "Uygulama" dersine ve sürecine önem vermekte ve bu konuda bilimsel araştırmalar yapmaktadır. "Uygulama" dersinin farklı boyutları ile ilgili olarak sürdürülen çalışmaların öğretmen yetiştirme programlarının geliştirilmesine olumlu katkıda bulunacağı kuşkusuzdur. Bu çerçevede öğrenci-öğretmenlerin öğretmenlik uygulaması sürecinde yaşadıkları problemler ve olumlu noktalar hakkında ne düşündüklerinin incelenmesi bu derslerin uygulanmasına öğrenci-öğretmen açısından farklı bir boyut kazandıracaktır. Bu çalışma öğrenci-öğretmenlerin öğretmenlik uygulaması sürecinde yaşadıkları olumlu ve olumsuz noktaların kendi ifadeleriyle belirlenmesini amaçlamaktadır. Ayrıca yansıtma yöntemiyle öğrenci-öğretmenlerden toplanan bu verilerin uygulama sürecinde herhangi bir değişiklik gösterip göstermediği de bu araştırmanın bir başka amacıdır.Ill Bu çalışmanın denekleri 99 İngilizce öğrenci-öğretmeni olarak saptanmıştır. Denekler Anadolu Üniversitesi İngilizce Öğretmenliği Programında öğretmenlik uygulamasına katılan son sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Veri toplama amacıyla öğrenci-öğretmenlerden Hole & McEntee (1999) tarafından önerilen "Yönlendirilmiş Yansıtma Protokolü" temel alınarak her bir öğretmenlik deneyimlerini yansıtan yansıtmalar yazmaları istenmiştir. Öğrenci-öğretmenlerden edinilen bu veriler yansıtma raporlarının iletişim birimlerine bölünmesi yoluyla analiz edilmiştir. Her bir iletişim birimi problem yada olumlu noktalara göre isimlendirilmiş ve etiketlendirilmiştir. İletişim birimlerini sınıflandırmak için "Constant Comparison Method" kullanılmıştır. Bu yöntemle oluşturulan kategoriler aynı zamanda iletişim birimlerinin belirlenme zamanlarına göre zaman aralıklarına bölünmüştür. Verilerin analizi öğrenci-öğretmenlerin problemlerinin kaynağı olarak 5 temel kategori ortaya koymuştur: öğrenci-öğretmen kaynaklı problemler, öğrenci kaynaklı problemler, rehber öğretmen kaynaklı problemler, eğitim ortamı/sistem kaynaklı problemler ve rehber öğretim elemanı kaynaklı problemler. Öğrenci-öğretmenlerin deneyimlerindeki olumlu noktalara ilişkin iletişim birimleri ise öğrenci-öğretmen kaynaklı olumlu noktalar, öğrenci kaynaklı olumlu noktalar ve rehber öğretmen kaynaklı noktalar olmak üzere üç temel kategoriye ayrılmıştır. Yapılan karşılaştırmalar ve analiz hizmet öncesi öğretmenlerin problemlerinin genel anlamda öğretmenlik uygulaması sürecinin sonunda azaldığını, buna karşılık olumlu buldukları noktaların da artış gösterdiğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte, problem veya olumlu olarak belirtilen bazı kategori ve alt kategorilerin genel eğilimin aksine süreç içinde bir artış veya azalma göstermediği gibi bazılarının da genel eğilimin aksi yönde değişimIV gösterdiği saptanmıştır. Çalışma sonuçlarının hizmet öncesi öğretmen eğitimine nasıl yansıyabileceği, bu programlarda nasıl iyileştirmelere yer verilebileceği yada değişikliklere gidilirken nelerin göz önünde bulundurulması gerektiği konuları son bölümde irdelenmiş ve bulgular doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur.