Bölgesel gelir yakınlaşması: Ekonometrik analiz

Türkiye'deki gelir dağılımı eşitsizliği hem iktisatçıların hem de politikacıların en önemli ilgi alanlarından biri. Bu tez probleme mekansal bir boyuttan yaklaşıyor. Tezin temel iki amacı var. Birinci amaç bölgesel gelirde yakınsama mı yoksa ıraksama mı olduğunu tespit etmek. İkinci amaç ise, Türkiye'deki mekansal otokorelasyon değerini bulmak ve buradan yola çıkarak gelir kutuplarını ortaya çıkarmak. Bu iki temel amaca ek olarak, Kuznets eğrisinin Türkiye için geçerliliği ve bölgesel gelir farkları ile milli ekonomideki büyüme oranları arasında ilişki olup olmadığı da tezin ilgi alanlarıdır. Her iki analiz de il bazında ve bölgesel olmak üzere iki düzeyde gerçekleştirildi. İl bazındaki analizlerde geleneksel 67 il kullanılırken bölgesel analizlerde NUTS düzey 2 bölgeleri kullanıldı. Yakınsama analizleri, mutlak ve şartlı ß-yakınsama, ?-yakınsama metotlarına ek olarak Gini, Atkinson ve Theil gibi eşitsizlik ölçütlerinin zaman içerisindeki gelişimi incelenerek uygulandı. Mekansal otokorelasyon ise Moran's I ve bundan türeyen lokal mekansal bağımlılık değerleri hesaplanarak incelendi. Sonuçlar gösteriyor ki, 1970 ve 2001 yılları arasında ne monotonik yakınsama ne de monotonik ıraksama gerçekleşmemiştir. Eşitsizlik ölçülerinin alt dönem analizlerine göre 1970'den 1986'ya kadar ıraksama 1987'den 2001'e kadar da yakınsama, ya da en azından 1987 değerlerinin muhafaza edildiği, görülmüştür. Mekansal bağımlılık analizlerine göre ise 1970-2001 zaman diliminde illerin ve bölgelerin komşularına daha bağımlı hale geldiği görülmektedir. Ayrıca, lokal mekansal bağımlılık değerleri Türkiye'de gelişmiş ve fakir şehirlerin ülke sathında tesadüfi olarak dağılmadığını ve belli bir şema izlediğin gösteriyor. Buna göre doğu illeri genelde fakir, batı illeri ise genelde zengin olarak nitelendirilebilir. Ancak bu sonuçtan daha önemli olanın ise zaman içerisinde doğudaki fakir ile batıdaki zengin kutupları arasındaki çizginin daha kesin hale gelmesidir.