Rehâyî Divanı (inceleme - metin - dizin)

Tezkirelerde doğum tarihi kesin olarak bilinmeyen Rehāyį'nin İstanbul'dayaşadığını belirtmektedirler. Divanındaki bir beyitte, Rumelili olduğunu dile getirenşairin yazdığı tarihlerden yola çıktığımızda da 17. yüzyılda yaşadığı tespitetmekteyiz. Farsça'yı şiir yazacak seviyede iyi bilen Rehāyį'nin eğitimi hakkında daelimizde bir bilgi bulunmamaktadır.Kaynaklarda Rehāyį'nin şiirlerinin güzel olduğu ve sözlerinin rağbet gördüğü dilegetirilmiştir. Döneminde ortaya çıkan ve gelişen Sebk-i Hindi akımındanetkilenmemiş, şiirlerini daha yalın bir dille yazmıştır. Fehįm-i Kadįm'e nazire yazmış,Nabi'den etkilenmiş, onun gibi şiirlerinde atasözlerini, deyimlerini ve halksöyleyişlerini şiirlerinde ustalıkla kullanmıştır.Rehāyį kendisine son derece güvenen bir şair olarak karşımıza çıkamaktadır. O,kendisini nazım ülkesinin Haydar-ı Kerrar'ı olarak görmektedir. Onun şiiri, gönül açanbir güzelliğe sahiptir. Türkçe'nin sade söyleyişlerini ve günlük dilde kullanılan ifadelerişiirlerinde ustalıkla kullanmıştır.Rehāyį'nin yazdığı tarihlerden 17. yüzyıldaki birtakım zevat hakkında da bilgisahibi oluruz. Halveti şeyhi Zakir Ahmed Çelebi'nin posta geçmesine, SiyavuşPaşanın Sadrazam oluşuna, Bekrû Mustafa Paşa'nın paşa olmasına ve kişilerindışında Çehrin Kalesinin fethine tarih düşürmüştür. Dolayısıyle divanda o dönemintarihine ve sosyolojisine yönelik tespitlerde bulunulabilir. Rehāyį Divanında CevherįAhmed Çelebi'ye, Rāġıb Mehemmed Efendi'ye ve biri de kime yazıldığı belli olmayanüç tane de mektup vardır. Bu mektuplar içten ve samimi duygularla kaleme alınmıştırBu çalışmada adı Kalaycızāde Mustafa Çelebi, mahlası Rehāyį olan kişinin,şairlik yönünü ve divanının metnini ortaya çıkardık.