Rekabet Kurumu tarafından verilen idari para cezalarının Borsa İstanbul'a kote şirketlerin hisse senedi getirileri üzerindeki etkisi

Rekabet hukukunun ilk dikkate değer ve organize uygulaması 1890 yılında Sherman Yasası'nın kabul edilmesiyle başlamışsa da, rekabet hukuku düzenlemeleri, ürünlerin ticareti üzerinde lojistik anlamda kısıtların olduğu, buğday, arpa ve mısır gibi sadece çok az sayıda temel gıda ürününün belirli bir ölçeğin üzerinde üretildiği ve ticaretinin yapıldığı İlk Çağ'dan beri ticaretle iç içedir. Rekabet hukuku düzenlemeleri, şirketlerin mal ve hizmet piyasalarında rekabeti bozmalarını engellemek ve ekonomik etkinlik için hayati öneme sahip ve serbest piyasa ekonomisini benimsemiş ülkeler açısından temel nitelikte olan düzenlemelerdir. Bu nedenle, rekabet kurallarının uygulanabilirliğinin tesis edilmesi için rekabet otoritelerince verilen cezalar en önemli araçlardan birisidir. Şirketlerin rekabeti ihlal etmeleri durumunda, rekabet otoritelerince verilen cezaların yeterince yüksek olması, bu cezaların şirketler tarafından hatırı sayılır bir tehdit olarak algılanmasına, cezaların caydırıcılığının artmasına ve sonuç olarak şirketlerin rekabeti bozucu davranışlar ve uygulamalar içinde bulunmaktan uzak durmalarına neden olmaktadır. Bu çalışmada, olay çalışması yöntemi kullanılarak, 1.1.2002 ile 1.9.2013 arasında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'u ("4054 sayılı Kanun") ihal eden 47 şirkete 61 ihlal için Rekabet Kurulu tarafından verilen para cezalarının, söz konusu şirketlerin hisse senedi getirilerine etkisi incelenmiştir. Bu çalışma, iki açıdan yenilik getirmektedir. Bunlardan ilki, bu çalışmanın, rekabet ihlali yapan halka açık şirketlere Rekabet Kurulu tarafından verilen cezaların, bahse konu şirketlerin hisse senedi getirilerine etkisini tahmin eden ilk çalışma olmasıdır. İkincisi, bu çalışma, hisse senetleri Borsa İstanbul A.Ş.'de işlem gören halka açık şirkelerin karar alıcılarına, rekabet ihlalinin para cezası gibi doğruda sonuçları dışında hisse senetlerinin getirilerinde yaşanan düşüşler, kötü şöhret veya kilit çalışanların kaybedilmesi gibi çok önemli dolaylı sonuçları da olduğunu matematiksel olarak ortaya koyan ilk çalışma olmasıdır. Olay çalışması yöntemi kullanılarak piyasa modeli çerçevesinde yapılan analizler, rekabet ihlali yapan halka açık şirketlere Rekabet Kurulu tarafından verilen cezaların, olay penceresi olarak seçilen toplam 21 günlük dönemde, bahse konu şirketlerin hisse senedi getirilerinde istatistiksel olarak anlamlı %1,87 seviyesinde negatif birikimli anormal getiri yaşandığını ortaya koymuştur.