Reklamda Art Nouveau etkisi: 1889–1899 yıllarında afiş tasarımlarının göstergebilimsel açıdan incelenmesi

Fransızca linguistique ve semiologie köklerinden gelen göstergebilim terimi, göstergeleri inceleyen, anlamlandıran ve kendi içerisinde çeşitlere ayıran bir bilim dalıdır. Göstergebilim, anlam oluşturacak her türlü öğelerin anlamlandırılması ve incelenmesi sürecidir. Göstergeler; gösteren, gösterilen, düz anlam ve yan anlamlarına bakılarak anlamlandırılmaktadır. Anlamlandırma süreci kişiden kişiye, kültürden kültüre ve toplumdan topluma değişkenlik göstermektedir. Anlamlandırma sürecinde kişinin eğitim düzeyi, yaşadığı toplum, kişisel ve kültürel özellikleri gibi anlamlandırmayı etkileyen pek çok faktör bulunmaktadır. Charles Peirce, Ferdinand de Saussure, Roland Barthes göstergebilimsel incelemeye katkı sağlayan önemli kuramcılardır. Avrupa'da etkili bir sanat akımı olan Art Nouveau, resim, heykel, mimari ve grafik gibi pek çok alanda etkisini gösterirken, özellikle grafik sanatlarda yüksek bir ivme yakalamıştır. Grafik sanatlarda reklam afiş örnekleri incelendiğinde Art Nouveau etkisi görülmektedir. Jules Cheret, Alphonse Mucha, Henri de Toulouse Lautrec afiş çalışmalarına öncülük eden bazı isimlerdir. Sanatçılar bu dönemde yaptıkları afiş çalışmalarında bitki, hayvan ve kadın figürlerini stilize ederek kullanmışlardır. Afiş çalışmalarında stilize edilmiş yazı karakterleri doğal, estetik bir denge kurularak tipografik düzenlemelerle oluşturulmuştur. Bu tez kapsamında Roland Barthes'ın göstergebilim kuramı esas alınarak Toulouse Lautrec, Alphonse Mucha ve Jules Chéret'in 1889 – 1899 yıllarında tasarlamış olduğu reklam afiş örnekleri göstergebilimsel açıdan incelenmiştir. Her afiş için göstergebilimsel açıdan yapılan incelemeler; gösteren, gösterilen, düz anlam ve yan anlamlarına bakılarak elde edilen veriler anlamlandırılarak betimlenerek açıklanmıştır. Anahtar Kelimeler: Afiş, Art Nouveau, Göstergebilim, Reklam.