Rekreasyonel tüplü dalış yapan bireylerde heyecan ve değişiklik arayışının yaşam doyumuna etkisinin incelenmesi

Bu çalışma rekreasyonel tüplü dalış yapan bireylerin heyecan ve değişiklik arayışının yaşam doyumları üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Rekreasyonel Tüplü Dalış heyecan verici ve değişiklik arayışını da içeren bir aktivite türü olarak bilinmektedir. Literatür incelendiğinde spor ve rekreasyon alanında heyecan arayışı, değişiklik arayışı ve yaşam doyumu kavramlarının ayrı ayrı veya bir arada incelendiği çalışmalar bulunmuş olsa da rekreasyonel tüplü dalış özelinde birlikte kullanıldığı kaynakların oldukça sınırlı olduğu görülmüştür. Bu sebeple çalışmanın kendi alanında özgün çalışmalar arasında olması hedeflenmiş ve yapılacak diğer çalışmalara da kaynak olabileceği düşünülmektedir. Araştırmanın kapsadığı evren, Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu (TSSF) çatısı altında tüplü dalışla ilgilenen ve farklı düzeylerde TSSF tarafından onaylanmış dalış belgelerine sahip veya dalış eğitimi almış bireylerden oluşmaktadır. Örneklem, farklı yaş gruplarından seçilmiş 107 kadın ve 200 erkek olmak üzere toplam 307 tüplü dalıcıdan oluşmaktadır. Katılımcılar, TSSF onaylı kuruluşlar, özel spor kulüpleri ve tüplü dalışla ilgili çevrimiçi forumlardan ve gruplardan basit rastgele örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Bu çalışmanın metodoloji bölümünde, üç farklı ölçüm aracı entegre edilerek tek bir anket formu oluşturulmuştur. Anket formunun başlangıç kısmına, katılımcıların demografik bilgilerini içeren kişisel bilgi bölümü eklenmiş ve katılımcıların bilgilerini rahatça iletebilecekleri bir düzen sağlanmıştır. Ölçüm araçları olarak Zuckerman (1994) tarafından geliştirilen Heyecan Arayışı Ölçeği [HAÖ, (Sensetion Seeking Scale Form V – (SSS-V)], Steenkamp ve Baumgartner (1995) tarafından geliştirilen Değişiklik Arayışı Ölçeği [DAÖ, (Change Seeking Index – (CSI)] ve Diener ve diğerleri (1985) tarafından oluşturulan Yaşam Doyumu Ölçeği [YDÖ, (Life Satisfaction Scale – (LSS)] kullanılmıştır. Elde edilen ölçüm verileri, istatistiksel analizler için bilgisayar tabanlı istatistik yazılımlarında kullanılmak üzere aktarılmıştır. Bu verilerin analizinde, tanımlayıcı istatistik ve frekans analizleri gibi istatistiksel yöntemler uygulanmıştır. Katılımcıların heyecan arama, değişiklik arama ve yaşam doyumu düzeyleri ile ilgili demografik özellikler arasındaki farkları belirlemek amacıyla öncelikle varyansların homojenliği, ''Levene'' testi ile daha sonra ise 't-testi' ve 'tek yönlü varyans analizi' (ANOVA) yöntemleri kullanılarak doğrulanmıştır. Ortalama puanlar arasındaki ilişkinin derecesini belirlemek ve yorumlamak amacıyla ''Pearson'' korelasyon testi kullanılmıştır. Bununla birlikte, ölçekler arasındaki etkiyi değerlendirmek için doğrusal regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. p<.05 anlamlılık düzeyi verilerin istatistiksel analizi ve yorumlanmasında temel alınmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, katılımcıların heyecan ve değişiklik arama düzeyleri ve yaşam doyumu seviyeleri kapsamında anlamlı farklılıklar; yaş, medeni durum, eğitim durumu ve gelir seviyesi değişkenlerinde bulunmuştur. Ayrıca, katılımcıların heyecan arayışı ile değişiklik arayışı düzeyleri arasında (r: 0.14; p< .05) ve değişiklik arayışı ile yaşam doyumu tatminleri arasında (r: 0.14; p< .05) istatistiksel olarak anlamlı ilişkilerin olduğu tespit edilmiştir. Ancak heyecan arayışı ile yaşam doyumu tatminleri arasında (r: 0.09; p< .05) istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmamıştır. Gerçekleştirilen doğrusal regresyon analizi ile heyecan arayışının (β=0.07, t=1.38, p=0.16) yaşam doyumu üzerinde etkisi olmadığı ve değişiklik arayışının (β=0.12, t=2.26, p=0.02) yaşam doyumu tatminini az düzeyde ve olumlu yönde etkilediği sonucuna varılmıştır.