Tip 2 diyabetlilerde diyabet damgalamasının depresyon, anksiyete, stres düzeyleri ve yeme davranışı ile ilişkisi

Yurdagül, F. (2024). Tip 2 Diyabetlilerde Diyabet Damgalamasının Depresyon, Anksiyete, Stres Düzeyleri ve Yeme Davranışı ile İlişkisi. Yeditepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme ve Diyetetik Bölümü, Yüksek Lisans Tezi. İstanbul. Bu araştırmanın amacı, tip 2 diyabeti olan bireylerde diyabet damgalamasının hem yeme davranışı hem de depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri ile ilişkisini incelemektir. Ankete dayalı kesitsel bir çalışma olan bu araştırma, Nisan 2023 ile Ağustos 2023 tarihleri arasında İstanbul'da Türkiye Diyabet Vakfı'na başvuran tip 2 diyabet tanısı almış, 154 gönüllü yetişkin birey üzerinde gerçekleştirildi. Gestasyonel diyabeti olanlar ile veri toplama süreci esnasında diyet programı uygulayanlar veya bir diyetisyenden danışmanlık alanlar çalışma dışı bırakılmıştır. Katılımcıların demografik özellikleri ve sağlık bilgilerini içeren bir form veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Ayrıca, "Hollanda Yeme Davranışı Anketi", "Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği" ve "Tip 2 Diyabet İçin Stigma Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde Sosyal Bilimler İçin İstatistik Programı (SPSS 22.0) kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<.05 olarak kabul edilmiştir. Bu çalışma, tip 2 diyabetle ilişkili damgalamanın depresyon, anksiyete ve stres ile pozitif bir ilişkiye sahip olduğunu bulmuştur. Ayrıca, duygusal ve dışsal yeme davranışlarının tip 2 diyabet damgalaması ile pozitif ilişkili olduğu, ancak kısıtlayıcı yeme ile ilişkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bunlara ek olarak, katılımcıların yaş, beden kütle indeksi, obezite durumu, HbA1c düzeyleri ve insülin kullanım durumları ile tip 2 diyabet damgalaması arasında ilişki gözlemlenmiştir. Bu çalışma, tip 2 diyabetli bireylerin damgalamaya maruz kalmasının, onların hem yeme davranışlarını hem de psikolojik sağlıklarını etkileyebileceğini ortaya koymuştur. Tip 2 diyabet, ülkemizde yaygın bir kronik hastalık olduğundan, onunla ilişkilendirilen damgalama konusunda farkındalığın artırılması, toplumun ve sağlık profesyonellerinin bu konuda bilinçli olması önemlidir. Dolayısıyla, ülkemizde tip 2 diyabetli bireylerin damga maruziyetlerine daha fazla vurgu yapılması faydalı olacaktır. Tip 2 diyabet damgalaması ile yeme davranışı ve depresyon, stres, anksiyete arasındaki ilişkiyi daha detaylı inceleyen gelecekte yapılacak çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Tip 2 Diyabet, Damga, Depresyon, Anksiyete, Stres, Yeme Davranışı