Ebeveyn tükenmişliği, ebevenyn mükemmeliyetçiliği ve ebeveyn yansıtıcı işleyiş arasındaki ilişki: Karma yöntemli bir inceleme

Ebeveyn tükenmişliği (ET), yoğun tükenmişlik hissi, çocuğa karşı duygusal uzaklaşma ve ebeveynlikten alınan doyumun kaybı ile karakterize edilen bir sendromdur. Bu karma yöntemli çalışmada, nicel çalışma aşamasında ebeveyn mükemmeliyetçiliği (EM), ebeveyn yansıtıcı işlevselliği (EYİ) ve ebeveyn tükenmişliği (ET) arasındaki ilişkiler ve EYİ'nin, EM ile ET arasındaki ilişkide aracı rolü incelenmiştir. Çalışmaya 1,5-5 yaş arasında çocuğu olan anneler (N = 152), katılmıştır. Bulgular, daha yüksek düzeyde mükemmeliyetçiliğin daha yüksek düzeyde tükenmişlik ile anlamlı şekilde ilişkili olduğunu, bu ilişkinin ise yansıtıcı işlevselliğin bozulmuş bir göstergesi olan prementalizasyon biçimleri aracılığıyla kısmen açıklandığını göstermiştir. Buna karşın EYİ'nin daha uyumlu boyutları olan Zihinsel Durumlara Dair Kesinlik ve İlgi ve Merak alt boyutları ne mükemmeliyetçilik ne de tükenmişlik ile anlamlı şekilde ilişkilenmiştir. Nitel aşamada, tükenmişlik deneyimlerine odaklanan Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz (YFA) yaklaşımıyla, altı anneyle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmelerde duygusal geri çekilme, isteksizlik ve yalnızlık, destek eksikliği, oyun etkileşimlerinde zorluk, yetersizlik hissi ve uzaklaşma ihtiyacı gibi temalar öne çıkmıştır. Çalışmanın nicel ve nitel bulguları birlikte değerlendirildiğinde, mükemmeliyetçi ebeveynliğin tükenmişlik riskini arttırdığı ve bu ilişkinin kısmen zayıflamış mentalizasyon süreçleri aracılığıyla işlediği görülmektedir. Yansıtıcı işlevselliğin desteklenmesi ve katı ebeveynlik standartlarının sorgulanması, tükenmişliği azaltarak daha duyarlı ebeveynliğe katkı sağlayabilir.