Renal transplant hastalarında asidozun kemik parametreleri üzerine etkileri

Metabolik asidoz, böbrek nakli sonrası sık görülen bir komplikasyondur. Asidoz, kemik mineral yoğunluğu (KMY) azalması ve kas kaybıyla ilişkilidir. Çalışmamızın amacı böbrek nakilli hastalarda, kemik kaybına yol açabilecek olan etkenlerden biri olan asidozun etkisinin araştırılmasıdır. Çalışmamıza HÜTF Nefroloji polikliniğinde böbrek nakli tanısıyla izlenen ve KMY ölçümü olan 220 hasta dahil edildi. Hastaların demografik bilgileri, primer renal tanı, tanı yaşı, pretransplant diyaliz öyküsü olup olmadığı, transplantasyon yaşı, kadavra veya canlı donör, rejeksiyon öyküsü, kullanılan immunsüpresif ilaçlar ve kullanım süresi, kümülatif glukokortikoid dozu, ek hastalıklar, laboratuvar özellikleri, dual X-ray absorbsiyometri (DXA) ile ölçülen KMY g/cm2 ve T-skoru ve Z-skoru, osteoporotik kırık öyküsü, sinekalset ve d-vitamini kullanımı değerlendirildi. Hastalar, HCO3< 23 mmol/L ve HCO3≥ 23 mmol/L olarak 2 gruba ayrıldı. HCO3 düzeyinin osteoporoz ve osteopeniyi öngördürücü özelliği ROC analizi ile incelendi. Osteopeni ve osteoporoz ile ilişkili risk faktörlerini belirleyebilmek amacıyla tek değişkenli ve çok değişkenli regresyon analizleri uygulandı. Çalışmamızda yaş ortalaması 46,2±16,4' tü. Hastaların %51'i kadın, %49'u erkek cinsiyetindeydi. Hastaların %48'inin HCO3 değeri 23 mmol/L'nin altındaydı. HCO3≥ 23 mmol/L grubunda, preemptif nakil oranı (p=0,001) anlamlı olarak daha yüksekti. HCO3≥ 23 mmol/L grubunda, rejeksiyon öyküsü daha azdı (p=0,001). HCO3< 23 mmol/L grubunda ortalama BUN değerinin daha yüksek (p<0,001), ortanca kreatinin değerinin daha yüksek (p=0,001), ortalama tGFH değerinin daha düşük (p<0,001), ortalama albümin değerinin daha düşük (p=0,006) olduğu görüldü. HCO3< 23 mmol/L grubunda lomber osteopeni anlamlı olarak daha yüksek oranda görüldü (p=0,02). tGFH≥60 ml/dk/1.73 m2 olan hastalarda yapılan alt grup analizinde, HCO3<23 mmol/L grubunda lomber osteopeni (p=0,003), lomber osteopeni+osteoporoz (p=0,04), femoral bölgede osteoporoz (p=0,04), femoral bölgede osteopeni+osteoporoz (p=0,03) anlamlı olarak daha yüksek oranda görüldü. Tüm hasta grupları incelendiğinde; HCO3 düzeyi ( EAA: 0,616; p=0,015) lomber osteopeniyi istatistiksel olarak anlamlı derecede öngördürücü özelliğe sahipti. Lomber osteopeniyi tanımada HCO3<23 mmol/L olmasının duyarlılığı %56 özgüllüğü ise %63' tü. tGFH ≥60 ml/dk/1.73 m2 olan hastalarda yapılan analizde, HCO3 düzeyi ( EAA: 0,706; p=0,003) lomber osteopeniyi istatistiksel olarak anlamlı derecede öngördürücü özelliğe sahipti. Bu grupta lomber osteopeniyi tanımada HCO3<23 mmol/L olmasının duyarlılığı %70 özgüllüğü ise %68' di. Çok değişkenli regresyon analizinde yaş (p=0,004), diyabet (p=0,02), hipotiroidi (p=0,01), HCO3<23 mmol/L olması (p=0,03) lomber osteopeni için risk faktörleriydi. tGFH≥60 ml/dk/1.73 m2 olan hastalarda yapılan çok değişkenli regresyon analizinde diyabet (p=0,001), hipotiroidi (p=0,01), HCO3<23 mmol/L olması (p=0,003) lomber osteopeni için risk faktörleriydi. Metabolik asidoz, nakil sonrası kemik kaybına neden olan etkenlerden biridir. İlerleyen süreçte, prospektif, kemik biyopsisi gibi invazif tanı yöntemlerini içeren, çok merkezli çalışmalar yapılması transplantasyon sonrası kemik kaybı için olası riskleri ortaya koymada ve tedavi modalitelerini belirlemede etkili olacaktır.