Restorasyon alanında koruma laboratuvarının önemi ve koruma laboratuvar çalışmalarının örnek bir yapı üzerinde değerlendirilmesi

Kültür mirası sayılan eserlerin malzemelerinin kompozisyonlarının belirlenmesi, koruma çalışmalarında verilecek kararlar açısından önemli bir bilgidir. Restorasyon uygulamaları sırasında kullanılan malzemelerin fiziksel özelliklerinin özgün malzemelere yakın olması gerekliliği günümüzde açık olarak bilinmektedir. Tarihi yapıların restorasyonları sırasında koruma amaçlı yapılacak olan analizler, bu yapıların bilimsel olarak tanınabilmesi için son derece gereklidir. Kimya, malzeme ve mimarlık disiplinlerinin ortak çalışmaları ile eserlerin koruma ve restorasyon çalışmaları daha sağlıklı yürütülmektedir. Bu çalışma restorasyon alanında koruma laboratuvarının yeri ve önemine değinirken, güncel kurum ve kuruluşları, kullanılan ekipman ve analizleri içermektedir. Örnek çalışma için belirlenen deney yöntemleri ile analizleri yapmak, malzemelerin özelliklerini belirlemek ve bu bilgiler ışığında onarım, temizlik önerilerinde bulunurken kimya alanı dışında ihtisasını yapan mimarlık ve restorasyon ile ilgili tüm bilim dallarında çalışmalarını sürdüren kişiler için bir kaynak oluşturulması hedeflenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde amaç ve yöntem üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde literatür ve kaynak araştırması yapılarak restorasyon çalışmalarının tarihçesi, yurt dışındaki güncel kurum ve kuruluşlar ile fonksiyonları araştırılmıştır. Üçüncü bölümde ise ülkemizdeki kurum ve kuruluşlar ile yasal gereklilikler ve bilimsel zorunluluklar hakkında bilgiler derlenmiştir. Tez çalışmasının dördüncü bölümünde yapılan çalışmalara örnek teşkil etmesi amacıyla Serkl Doryan yapısının tarihçesi araştırılmış, mevcut durumu analiz edilmiş ve yapıda karşılaşılan sorunlar fotoğraflarla detaylı olarak incelenmiştir. Daha sonra tespit edilen noktalardan ileri analiz işlemleri için örnek toplama aşamasına geçilmiştir. Örnekler yapının dokunulmamış ve tamir görmemiş kısımlarından ve çapraz karşılaştırma yapabilmek adına farklı katları ve cephelerinden alınmıştır. Bir murç ve çekiç yardımıyla yapılara zarar vermeden alınan örnekler ayrı ayrı torbalara yerleştirilmiş ve her birinin içine yapının adının, yerinin, örneğin yapının neresinden alındığının ayrıntılı tanımının ve bir örnek numarası içeren kartlar eklenmiştir. Tüm örnekler genel ve makro şekilde fotoğraf ile belgelenmiştir. Sonraki aşamada laboratuvarda örnekler analiz edilmiş bağlayıcı/agrega oranları, agrega boyut dağılımları ile görsel özellikleri tespit edilmiştir. Örneklerin nem, organik katkı/bağıl su ve CaCO3 yüzdeleri hesaplanmış, agregalar stereo-mikroskop altında gözlemlenmiştir. Suda çözünebilir tuz analizleri ve protein-yağ analizleri gerçekleştirilmiş ve örneklerin ince kesitleri detaylı analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarının ışığında yapıdaki malzemeler türlerine ve içeriklerine göre sınıflandırılmış, yapıda bulunan taş, harç, sıva, ahşap ve boyalar için onarım ve temizlik reçeteleri ile koruma önerilerine yer verilmiştir. Çalışmanın devamında bu öneriler ışığında gerçekleştirilen uygulamalardan örnekler gösterilmiştir. Beşinci bölümü oluşturan sonuç kısmında ise ülkemizde gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarının bilimsel niteliği değerlendirilmiş ve geliştirilmesi gereken noktalar üzerinde durulmuştur.