İntikam tutum ve davranışlarındaki farklılıklar: Kahırlanma ve zaman perspektifinin yordayıcı rolleri

Aşağılanma, hakarete uğrama ya da haksızlık gibi olumsuz deneyimlerden sonra bazı insanlar unutup hayatlarına devam edebiliyorken bazı insanlar intikam peşinde koşarlar. Bireylerin intikam tutum ve davranışlarındaki bireysel farklılıklarda çeşitli faktörlerin etkili olabileceği öne sürülmüştür. Bu çalışmada kahırlanma, zaman perspektifi ve intikam tutum ve davranışları arasındaki ilişkilerin incelenmesi ve ardından kahırlanma ve zaman perspektifinin intikam düşünce ve davranışları üzerindeki yordayıcı rollerinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmaya 155 üniversite öğrencisi katılmış ve sırasıyla Travma Sonrası Hayata Küsme Bozukluğu ölçeği, Zimbardo Zaman Perspektifi ölçeği, Olumsuz-Gelecek maddeleri ve İntikam Ölçeğini tamamlamışlardır. Sonuçlar kahırlanma ile olumsuz geçmiş, kaderci şimdi, olumsuz gelecek zaman perspektifleri ve intikamın pozitif bir korelasyonda olduğunu gösterirken, olumlu geçmiş zaman perspektifi ile negatif yönde ilişkisi olduğunu göstermiştir. Öte yandan, olumlu geçmiş ve olumlu gelecek zaman perspektiflerinin intikam ile negatif yönde bir ilişkisi olduğu bulunmuş, ancak sadece olumsuz geçmiş zaman perspektifinin intikam ile pozitif korelasyonu tespit edilmiştir. Kahırlanma ve zaman perspektifi boyutlarının intikam tutum ve davranışları üzerindeki kümülatif etkisi incelendiğinde ise sadece olumlu gelecek zaman perspektifinin kahırlanma ile birlikte etkili olduğu bulunmuştur. Buna göre, yüksek seviyede kahırlanma yaşayan insanların intikam tutum ve davranışlarının daha yüksek olduğu saptanmış ancak bu bireyler olumlu gelecek zaman perspektiflerine sahiplerse intikam tutum ve davranışlarına daha az yöneldikleri görülmüştür. Sonuçlar göz önüne alındığında, bireylerin yüksek kahırlanma seviyelerine rağmen geleceğe yönelik açık ve esnek bir tutuma sahip olmalarının kahırlanma ve intikamdan kaynaklanan olumsuz duygulanımları ve düşük iyi oluş hali risklerini azaltacağı çıkarsanabilir. Bu bağlamda klinik müdahaleler ve terapinin önemi tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Bireysel Farklılıklar, İntikam Tutum ve Davranışları, Kahırlanma, Klinik Müdahale, Zaman Perspektifi