Riskli yaş grubunda olan ve olmayan gebelerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ve emzirme öz-yeterlilik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırma; riskli yaş grubunda olan ve olmayan gebelerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ile emzirme öz-yeterliliklerinin ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi, aralarındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak yapılmıştır. Çalışma, Ocak 2023-Mayıs 2023 tarihleri arasında SBÜ Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'nde yürütülmüştür. Araştırmaya kriterleri karşılayan üçüncü trimesterdaki 165 gebe kadın dahil edilmiştir. Çalışma üç ayrı grup arasında yürütülmüş olup, 55 adölesan yaş grubu, 55 normal yaş grubu, 55 ileri yaş grubu gebe çalışmaya dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında "Sosyodemografik Bilgi Formu", "Prenatal Emzirme Öz Yeterlilik Ölçeği (PEYÖ)", "Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32)" kullanılmıştır. Normal dağılım gösteren veriler için iki bağımsız grubun ölçüm değerlerini karşılaştırırken "Independent Sample-t" test, üç veya daha fazla bağımsız grubun ölçüm değerlerini karşılaştırırken ise "ANOVA" test kullanılmıştır. Normal dağılım göstermeyen veriler için; iki bağımsız grubun ölçüm değerlerini karşılaştırırken "Mann-Whitney U" test, üç veya daha fazla bağımsız grubun ölçüm değerlerini karşılaştırırken ise "Kruskall-Wallis H" testleri kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edilmiştir. Yaş gruplarına göre PEYÖ toplam puan ortalamaları, adölesan gebe grubunda 70,69±13,76, normal yaş gebe grubunda 75,80±12,56, ileri yaş gebe grubunda 81,15±12,01 olarak saptanmıştır. İleri yaş grubunda olan gebelerin PEYÖ puan ortalamalarının adölesan ve normal yaş grubunda olan gebelere göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Gruplar arasında TSOY-32 puan ortalamaları yeterli düzeydedir (adölesan grup 34,53±8,19, normal yaş grubu 38,26±8,01, ileri yaş grubu 35,45±9,07). Gebelerin TSOY-32 puanları arttıkça, PEYÖ puanlarının arttığı belirlenmiştir (p<0.05). Gebelikte yaş faktörünün emzirme öz-yeterliliğini etkileyen bir değişken olduğu ve ileri yaş gebe grubunda daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Yaş gruplarının TSOY-32 düzeylerinin yeterli olduğu bulunmuştur. Gebelerin sağlık okuryazarlık düzeyleri ve emzirme öz-yeterlilik algıları arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu belirlenmiştir.