Kronik stresin Parkinson hastalığı fenotipinin gelişimi üzerine etkisi

Amaç Kronik stres ile yakından ilişkili olan depresyon ve anksiyete, Parkinson hastalığının önemli semptomları arasında bulunmaktadır. Stres, Parkinson hastalığının başlangıcını ve sürecini etkilemektedir. Bu çalışma ile, Parkinson hastalığında motor ve motor olmayan semptomların kronik stres uygulanması ardından incelenmesi amaçlanmaktadır. Ayrıca, PINK1-/- genotipinin kronik stres etkilerine karşı yatkınlık yaratıp yaratmayacağı araştırılacaktır. Yöntemler Hipotezlerimizi test etmek amacı ile, C57BL/6 stres uygulanmamış (n=8), C57BL/6 stres uygulanmış (n=11), PINK1-/- stres uygulanmamış (n=6), PINK1-/- stres uygulanmış (n=10), C57BL/6 takip stres uygulanmamış (n=16), PINK1-/- takip stres uygulanmamış (n=13) ve PINK1-/- takip stres uygulanmış (n=6) gruplar kullanılmıştır. Stres uygulanmış gruplar için, daha önceden etkinliği kanıtlanmış kronik stres paradigması kullanılmıştır. Bu paradigma üç farklı stres etkeninden oluşmaktadır; sıçana maruz bırakma, kuyruktan asma ve kısıtlama. Kronik stres paradigmasından sonra, anksiyete (yükseltilmiş artı testi), kısa süreli hafıza (Y testi) ve motor beceri (çubuk ve tutunma testleri) ölçülerek, transgenik ve kontrol grupları yaşlanma etkisi de katılarak karşılaştırılmıştır. Kronik stress paradigmasının etkinliğinin ölçümü için kilo, adrenal bez ağırlığı ve plazma kortikosteron değerleri kullanılmıştır. Bulgular Kullanılan kronik stres paradigması kiloda ve adrenal bez ağırlığında etkin farklılıklara yol açmıştır. 4. Haftadaki kilo değerlerinin PINK1-/- genotipi (B=2.875, p<0.001) ile anlamlı şekilde arttığı ve strese maruz bırakma (B=-1.982, p=0.003) ile anlamlı şekilde azaldığı çoklu doğrusal regresyon analizi [F(2,69)=13.11, R2= 0.281, p<0.001] kullanılarak bulunmuştur. 1. Ayda termine edilen grupların adrenal bez ağırlıklarının stres ile anlamlı derecede arttığı (B=3.587e-5, p=<0.001), fakat genotipe (B=-3.961e-6, p=0.679) bağlı olmadığı çoklu doğrusal regresyon analizi [F(2,34)=6.943, R2=0.303, p=0.003] ile bulunmuştur. C57BL/6 takip stres uygulanmamış, PINK1-/- takip stres uygulanmamış ve PINK1-/- takip stres uygulanmış gruplar karşılaştırıldığında, PINK1-/- takip stres uygulanmış grubun C57BL/6 takip stres uygulanmamış (p<0.01) ve PINK1-/- takip stres uygulanmamış (p=0.001) gruplara kıyasla daha yüksek adrenal bez ağırlığına sahip olduğu gözlemlenmiştir. Takip grupları karşılaştırılmalarında, PINK1-/- takip stres uygulanmış grubun, PINK1-/- takip stres uygulanmamış gruba göre daha yüksek plasma kortikosteron değerlerine sahip olduğu görülmüştür (p=0.046). C57BL/6 stres uygulanmamış ve uygulanmış, ve PINK1-/- stres uygulanmamış ve uygulanmış gruplarda, yükseltilmiş artı testi zaman [F(2,69)=5.552, R2=0.142, p=0.0069] ve yükseltilmiş artı testi sayı [F(2,69)=7.974, R2=0.192, p<0.001] ölçekleri ile, anksiyetinin PINK1-/- genotipi ile arttığı (B=-0.085, p=0.003; B=0.099, p<0.001), fakat strese bağlı olmadığı (B=0.043, p=0.129; B=-0.025, p=0.322) çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılarak bulunmuştur. C57BL/6 stres uygulanmamış ve uygulanmış, PINK1-/- stres uygulanmamış ve uygulanmış gruplarda motor fonksiyon incelendiğinde, çubuk testinde inme sürelerinin [F(2,69)=3.743, R2=0.101, p=0.029] stres etkisi ile arttığı (B=3.555, p=0.022), PINK1-/- genotipine bağlı olmadığı (B=-2.581, p=0.086 görülmüştür. Aynı gruplarda, çubuk testinde döndükten sonra inme sürelerinin hem stres ile (B=1.4, p=0.004) hem de C57BL/6 genotipi ile (B=-1.255, p=0.007) arttığı görülmüştür. Yaş etkisini gözlemlemek amacı ile PINK1-/- takip stres uygulanmış ve PINK1-/- takip stres uygulanmamış gruplarda karışık etkili regresyon analizi yapılmıştır. Yükseltilmiş artı testi sayı sonuçları ile anksiyete seviyesinin stres ile arttığı (B=0.0501, p=0.015), zamana bağlı olarak azaldığı (B=-0.0463, p=0.009) bulunmuştur. Tutunma testi sonuçlarında ise tutunabilme zamanının yaşlanma ile azaldığı (B=-53.9, p=0.003) bulunmuştur. C57BL/6 takip stres uygulanmamış, PINK1-/- takip stres uygulanmamış ve PINK1-/- takip stres uygulanmış grupların karşılaştırmalarında, PINK1-/- takip stres uygulanmış grubun çubuk testinde aşağıya dönme süresinin C57BL/6 takip stres uygulanmamış (p=0.021) ve PINK1-/- takip stres uygulanmamış (p=0.029) gruplarına göre daha fazla olduğu görülmüştür. Ayrıca, hem PINK1-/- takip stres uygulanmamış (p<0.001) hem uygulanmış grupta (p=0.001), C57BL/6 takip stres uygulanmamış gruba göre çubuk testinde dönebilmek için daha uzun mesafe kat ettikleri görülmüştür. Sonuç Bu çalışmadaki bulgular Parkinson hastalığına yatkınlığın, strese maruz bırakmadan bağımsız olarak psikiyatrik semptomlara sebep olabileceği ve kronik stresin motor belirtilerin ilk görülme zamanını öne çekebileceği gösterilmiştir.