Kore Yarımadası'nın silahsızlanmasında uluslararası örgütlerin rolü: BM ve Asean örnekleri

Bu tezin amacı, Kore Yarımadası'nın silahsızlanmasında uluslararası örgütlerin rolünü incelemektir. Kore Yarımadası'nın güvenliği ile yakından ilişkili olmaları nedeniyle BM ve ASEAN örnek olarak ele alınmış ve rolleri karşılaştırmalı yöntem kullanılarak incelenmiştir. Başlangıç olarak, silahsızlanma konsepti, silah kontrolü ve yayılmanın önlenmesi kavramlarından ayrılarak kavramsal karmaşanın giderilmesi çabalanmıştır. Ayrıca çalışmada bahsedilen silahsızlanma kavramının sınırları belirlenmiştir. Kitle imha silahlarının tamamen yok edilmesi ve konvansiyonel silahların önemli ölçüde azalması anlamına gelen genel ve tam silahsızlanma, yarımadadaki sorunun sadece Kuzey Kore'nin nükleer silahlarına indirgenmesini önlemek için tercih edilmiştir. BM ve ASEAN'ın rolüne teorik bir çerçeve kazandırmak amacıyla uluslararası ilişkiler teorilerinin silahsızlanmaya yönelik yaklaşımları detaylandırılmaya çabalanmıştır. Ardından tarihsel olarak uluslararası silahsızlanma girişimleri anlatılmış ve BM'nin aktif rolü dikkat çekmiştir. Yine burada sıkça silahsızlanma ile karıştırılan silah kontrolü ve yayılmanın önlenmesi girişimleri dışarıda bırakılmaya çabalanmıştır. Teorik çerçevenin oluşturulmasının ardından, Kuzey Kore ve Güney Kore'nin tarihsel olarak silahlanma süreci anlatılmıştır. Burada temel amaç, bu iki Kore'nin ne tür gelişmeler ile savunmalarına ağırlık verdiklerini anlamaktır. Bu nedenle, Kore Yarımadası'nda tehdit algısına yönelik kültürel, tarihsel ve stratejik bakış açılarına da değinilmiştir. Kuzey Kore'nin nükleer silahlarının yanı sıra Güney Kore'nin konvansiyonel silahlanmasının ve ABD'nin askeri varlığının yarımadada barışın sağlanmasına yönelik engel oluşturduğu sonucuna varılmıştır. Son olarak, ASEAN ve BM'nin iki Kore ile ilişkileri ve Kore Yarımadası'nın güvenliğinin sağlanmasına dahil oluşları incelenmiştir. BM'nin bölgenin silahsızlanmasındaki inisiyatifleri, genel olarak uluslararası iş birliği çerçevesinde şekillenmektedir. BM'nin rolünün, liberalizmin silahsızlanmanın sağlanmasına yönelik bakış açısı ile paralellik gösterdiği açığa çıkmıştır. Söylem ve normların gücüne güvenen ASEAN'ın ise, inşacı kuramın silahsızlanmadaki tavrı ile uyumlu çabaları olmuştur. Yine de bu iki uluslararası örgütün çabalarının ağırlıklı olarak sadece Kuzey Kore'nin nükleer programına yöneldiği ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Kore Yarımadası, silahsızlanma, ASEAN, BM.