Roma hukukunda kölenin yönettiği peculium temelli işletme: Negotiatio per Servos Communes

Çalışmamız konusunu birden fazla efendisi olan kölenin yönettiği peculium işletmeleri oluşturmaktadır. Bu tarz bir işletmenin ifade ettiği anlamın anlaşılabilmesi için, Roma hukukunun kolektif ticaret yapılabilmesine hizmet eden diğer kurumları societas ve societas publicanorum'un öncelikle incelenmesi gerekmektedir. Bu sebeple ilk aşamada bu iki kurum incelenmiş, ardından modern şirketin ayırt edici unsurlarına değinilmiştir. Bu yolla hedeflenen söz konusu iki kurumun yetersizliğinin negotiatio per servos communes ile nasıl aşılmaya çalışıldığını sonraki bölümlerde gösterebilmektir. Ancak konunun çerçevesini çizen negotiatio per servos communes olduğu için bu kuruma mevcudiyetini veren unsurların da ayrı ayrı incelenmesi gerekmiştir. Zira kölenin yönettiği söz konusu peculium işletmeleri bir lex veya imparator iradesi ile tepeden inmemiş, aksine Roma hukuk ve ticaret anlayışı içerisinde organik bir gelişim sürecinin de facto bir ürünü olmuştur. Bu kapsamda ikinci bölümde köle, peculium, munzam davalar ve bunların bir ilişkiler yumağı haline gelerek vücut verdikleri peculium işletmeleri organizasyonel formları ayrı ayrı incelenmiştir. Son bölümde ise Romalıların negotiatio per servos communes üzerinden işletmelerin ihtiyacı olan süreklilik, doğrudan temsil, sınırlı sorumluluk ve işletme malvarlığının korunması yapısal özelliklerini nasıl ve ne ölçüde karşıladıkları ya da alternatifler geliştirerek cevap vermeye çalıştıkları üzerinde durulmuştur.