Romantik ilişkide öz yeterlilik ile kendini belirleme ve ilişkilerle ilgili bilişsel çarpıtma düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi

Bu çalışmanın temel amacı, üniversite öğrencilerinin romantik ilişkilerde sahip oldukları öz yeterlilik düzeyleri ile kendini belirleme (güvengenlik) düzeyleri ve ilişkilere dair bilişsel çarpıtmaları arasındaki ilişkilerin incelenmesidir. Araştırma süreci, ilişkisel tarama modeli temel alınarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 akademik yılında Sakarya Üniversitesi'nin çeşitli fakültelerinde öğrenim gören toplam 704 öğrenci oluşturmaktadır. Bu grubun 557'si kadın, 147'si erkek olup, katılımcıların yaşları 18'in altından 25'in üzerine kadar geniş bir aralık göstermektedir. Veri toplama sürecinde Romantik İlişkilerde Öz Yeterlilik Ölçeği, Voltan-Acar tarafından geliştirilen Kendini Belirleme (Güvengenlik) Envanteri ve İlişkilerle İlgili Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler; betimsel istatistiklerin yanı sıra Pearson korelasyon katsayısı, bağımsız örneklemler için t-testi, tek yönlü ANOVA ve Kruskal-Wallis testi aracılığıyla analiz edilmiştir. Yapılan analizler neticesinde, romantik ilişkilerdeki öz yeterlilik ile güvengenlik envanterinin çekingen alt boyutu arasında negatif yönlü, orta düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Diğer yandan, romantik ilişkilerdeki öz yeterlilik düzeyleri ile güvengen alt boyut arasında pozitif yönlü, düşük düzeyde anlamlı bir ilişki gözlemlenmiştir. Ayrıca, öz yeterlilik puanları ile ilişkisel bilişsel çarpıtmaların yakınlıktan kaçınma ve gerçek dışı beklentiler alt boyutları arasında negatif yönlü, düşük düzeyde anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ancak, zihin okuma boyutu ile öz yeterlilik arasında anlamlı bir bağlantı görülmemiştir. Bilişsel çarpıtma düzeyleri ile güvengenlik arasında kurulan ilişkiler incelendiğinde; yakınlıktan kaçma ile çekingenlik arasında pozitif yönlü, orta düzeyde; güvengenlikle ise negatif yönlü, orta düzeyde anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Zihin okuma boyutu ile çekingenlik arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken, güvengenlikle arasında pozitif yönlü ve düşük düzeyde bir ilişki olduğu saptanmıştır. Bu bulgular, bireylerin romantik ilişkilerdeki öz yeterlilik algılarının, kendini belirleme biçimlerinin ve ilişkilere dair zihinsel çarpıtmalarının birbiriyle bağlantılı olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, üniversite öğrencilerinin romantik ilişkilerde yaşadığı işlevselliği desteklemek amacıyla bireysel ya da grupla psikolojik danışmanlık süreçlerinde dikkate alınabilecek önemli psikolojik değişkenleri göstermektedir.