Romatoid artritli hastalarda huzuruz bacak sendromu sıklığı

Romatoid artrit (RA) yaygın görülen romatolojik hastalıklardan biridir. Hastalığa özgü bulgularıyla olduğu kadar, sıklıkla birlikte olduğu klinik durumlarla da birçok hastanın günlük hayatında konforunu azaltmaktadır. RA hastalarında uyku bozuklukları ve ilişkili hastalıkların normal popülasyondan daha sık görüldüğü bilinmektedir. Ancak spesifik uyku bozuklukları romatolojik popülasyonda yeteri kadar ele alınmamıştır. Huzursuz bacak sendromu (HBS), uyku bozuklukları içinde değerlendirilebilecek; bacakları hareket ettirme dürtüsü veya ihtiyacı ile ortaya çıkan, anormal duyularla karakterize kronik sensorimotor bir hastalıktır. Bu sendrom hem primer olarak hem de romatolojik hastalıklar gibi çeşitli klinik durumlarla ilişkili sekonder bir semptom kompleksi olarak bulunabilir. Biz bu çalışmada; polikliniğimizde RA tanısı ile takip edilen hastalarda; HBS sıklığını saptamak ve bunun hastalık aktivitesi, hastanın demografik özellikleri, tedavi, seroloji ve komorbiditeleri yönünden ilişkisini irdelemeyi amaçladık. Çalışmaya; Kasım 2017 ile Şubat 2018 tarihleri arasında hastanemiz FTR polikliniklerinde 2010 ACR/EULAR RA sınıflandırma kriterlerine göre RA tanısı almış, çalışmaya katılmayı kabul eden, klinik değerlendirme formlarını doldurabilecek kognitif düzeyde olan, 18 yaşından büyük 149 hasta ve RA grubuyla yaş ve cinsiyet yönünden benzer, bilinen inflamatuar hastalığı olmayan 100 kontrol grubu birey dahil edildi. Kesitsel / analitik/ kontrollü bir çalışma metodolojisi kullanıldı. Çalışma boyunca Helsinki Deklarasyonu ilkelerine bağlı kalındı. Çalışmaya alınan her kişinin; demografik özellikleri, vücut kitle indeksleri, spor aktiviteleri, beslenme ve sigara alışkanlıkları, hastalıkları ve kullandığı ilaçlar kaydedildi. Çalışmaya alınan kişiler HBS açısından değerlendirildi, HBS saptananlara IRLSSG HBS şiddet skalası dolduruldu. Ayrıca RA olan grup; hastalık süresi, antiromatizmal ilaç kullanımı, laboratuvar sonuçları, modifiye charlson komorbidite indeksi (mCKİ), HAQ ve DAS-28 skoru açısından değerlendirildi. Çalışmanın istatistiksel analizinde p<0.05 anlamlı, p<0.001 çok anlamlı kabul edildi. Çalışmamızda RA hastalarında HBS sıklığı %22.8, kontrol grubunda HBS sıklığı ise %4 olarak saptandı (p<0.001). RA hastalarında; HBS olan ve olmayan grupların hastalık süreleri, serolojileri, DAS-28 ve HAQ skorları açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamadı. HBS olan grubun ortalama yaşı, HBS olmayanlara göre daha yüksek bulundu ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı. Gruplar arasında komorbidite açısından yapılan kıyaslamada; HBS olan grubun ortalama mCKİ skoru 3.59 (±1.76), HBS olmayan grubun ortalama mCKİ skoru ise 2.84 (±1.76) olarak bulundu (p<0.05). HBS olan grupta hipertansiyonu olan 16 (%47.1) hasta varken, HBS olmayan grupta hipertansiyonu olan 33 (%28.7) hasta vardı. Yine HBS olan grupta depresyonu olan 7 (%20.6) hasta varken, HBS olmayan grupta depresyonu olan 8 (%7) hasta vardı (p<0,05). HBS olan grupta antidepresan ve antihipertansif ilaç kullanımı HBS olmayan gruba göre anlamlı derecede yüksekti. Hastaların laboratuvar değerlerinin lojistik regresyon analiziyle incelenmesi sonucunda; serum glikoz, vitamin B12, folat ve trombosit değerlerinin yükselmesi ile TSH, alkalen fosfataz, kalsiyum ve fosfor değerlerinin düşmesinin HBS olma olasılığını arttırdığı tespit edildi. RA'da HBS olan 34 hastanın IRLSSG HBS şiddet skalası skorlarının; CRP ve ESH düzeyleri, HAQ ve DAS-28 skorları, biyolojik DMARD maruziyetleri, hastalık süreleri ve serolojileri ile korele olmadığı saptandı. RA, nöropati'de olduğu gibi, HBS gelişimi için de risk teşkil etmektedir. RA tanılı hastalar -HBS'nin de dahil olduğu- uyku bozuklukları açısından sorgulanmalıdır. Uyku bozukluklarının RA'yı, RA'nın da uyku bozukluklarını tetikleme potansiyeli olduğu unutulmamalıdır.